Antrepoda Hasarlı veya Eksik Eşya: Tespit, Belgeler ve Sorumluluk

Trabzon Limanı'na veya karayoluyla bölgeye gelen bir partide koli yırtık, adet eksik ya da ambalaj ıslanmış çıkabilir. Aynı sürpriz, eşya antrepoda beklerken de yaşanır: sayımda noksanlık, fire veya hasar. Bu yazı, gümrüklü depolamada hasar ve eksikliğin nasıl tespit edileceğini, hangi belgelerin toplanacağını ve gümrük vergisi açısından sorumluluğun kime yüklenebileceğini anlatır. Somut olayınızda gümrük müşavirinizin değerlendirmesi esastır; buradaki çerçeve genel bilgilendirmedir.

Trabzon antrepo kullanan firmalar yükü serbest dolaşıma sokmadan bekletir. Hasar veya eksikte beyannamedeki miktar ile raftaki miktar ayrılırsa hem sigorta hem gümrük kaydı bozulur. Olağan akış için kullanım rehberine, gümrüklü deponun farkı için gümrüklü antrepo Trabzon yazısına bakın.

İki ayrı an vardır: giriş ve antrepoda bekleme

Hasarlı veya eksik eşyada ilk soru şudur: fark, eşya antrepoya alınmadan önce mi görüldü, yoksa eşya kayda girdikten sonra mı?

Giriş öncesi fark, çoğu zaman taşıma sırasında oluşur. Konşimento veya CMR'deki adet ile açılan aracın içi uyuşmaz; koli ezilmiş, mühür şüpheli veya ıslak olabilir. Bu aşamada eşya henüz antrepo stokuna "sağlam ve tam" diye yazılmamalıdır.

Antrepoda oluşan fark, eşya kayda alındıktan sonra ortaya çıkar. Yıllık sayımda noksanlık, depolama sırasında kırılma, niteliğinden gelen fire veya çalınma iddiası bu gruba girer. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun antrepo hükümleri (özellikle md. 105 ve md. 106) esas olarak bu ikinci durumu düzenler.

Taşıyıcıya ait eksikliği kayda "tam geldi" diye işlerseniz, noksanlığı sonra depo sorumluluğu gibi göstermek zorlaşır.

Girişte hasarlı veya eksik eşyada izlenecek adımlar

1. Açılışı fotoğraflayın, mührü not edin

Araç veya konteyner açılmadan önce mühür numarasını, dış ambalajı ve ıslaklık, ezilme, açılmış bant gibi izleri fotoğraflayın. Tarih ve yer görünsün. Denizyoluyla gelen yükte liman sahasındaki ilk tespit ile antrepo rampasındaki tespit ayrı kayda değer.

2. Çeki listesiyle fiziki sayım yapın

Fatura tek başına yetmez. Çeki listesindeki koli, palet ve iç adet ile fiziki sayımı karşılaştırın. Eksik olan koli mi, kolinin içindeki adet mi, ayırın. Tartılabilir üründe brüt ve net ağırlığı not edin. Nem, dökülme veya koku varsa ambalajı daha fazla açmadan tutanak tutun.

3. Tutanağı aynı gün düzenleyin

Tutanağa tarih ve saat, taşıma belgesi, mühür numarası, beklenen ve bulunan miktar, hasarın tarifi, fotoğraf referansı ve hazır bulunanların imzası yazılsın. Taşıyıcı veya acentesi, antrepo görevlisi ve mümkünse gümrük müşaviriniz aynı tutanakta bulunsun. İmza alınamazsa nedeni yazılsın. Tutanağı erteleyip kolileri yeniden streçlemek, hem sigorta hem gümrük ispatını zayıflatır.

4. Beyanı fiili duruma göre kurun

Beyannamedeki miktar ile fiziki tespit çelişiyorsa bu fark gizlenmez. Eksik kısmı belgelerde varmış gibi göstermek, sonraki sayım noksanlığını açıklanamaz hale getirir. İçeriği müşavirinizle, tutanak ve çeki listesini yan yana koyarak netleştirin. Limandan antrepoya olağan geçiş Trabzon Limanı depolama rehberinde anlatılır; hasar bu akışın istisnasıdır.

5. Sigorta ve taşıyıcıya süresinde haber verin

İhbar süresi poliçeye göre değişir; sabit bir gün sayısı yoktur. Hasarı gördüğünüz gün sigortacıya ve taşıyıcıya yazılı bildirin, tutanak ve fotoğrafları ekleyin. Eksper istenirse eşyayı inceleme bitene kadar ayırın. Tamir, imha veya yeniden paketlemeyi gümrük izni ve sigorta yönlendirmesi olmadan yapmayın.

Antrepoda beklerken ortaya çıkan hasar ve noksanlık

Eşya antrepoya girdikten sonra sorumluluk çerçevesi değişir.

Kanun md. 96'ya göre işletici, eşyanın gözetim altında kalmasını ve muhafazasını sağlamakla yükümlüdür. Kullanıcı, rejime ilişkin yükümlülüklerden her halde sorumludur (md. 97). Md. 99 uyarınca eşya konulduğu tarihte kayda geçer; kayıtlar gümrüğün denetimine hazır tutulur. Hasar, kaydı sessizce düzeltmek için gerekçe değildir.

Yıllık sayım ve noksanlık

Md. 105'e göre genel ve özel antrepo işleticileri yıl sonunda antrepo mevcutlarına ilişkin bir listeyi gümrük idaresine verir. Eşya, bu liste dikkate alınarak gümrük idaresince sayılır. Sayımda noksan çıkan eşyanın gümrük vergileri, duruma göre işletici veya kullanıcıdan tahsil edilir. Fazla çıkan eşya kayıtlara alınır. Gümrük idaresi fazlalığın geçerli bir nedenden kaynaklandığına kanaat getirmezse, eşya Kanunun 177 ila 180. maddeleri çerçevesinde tasfiyeye tabi tutulabilir.

Fire, telef, kayıp ve kusur

Md. 106, miktar sorumluluğunu şöyle kurar: gümrük idaresi miktarı belirlemişse o miktar, belirlememişse belgelerdeki miktar esas alınır. İşleticiler ve ilgili kullanıcılar bu miktar üzerinden gümrük idaresine karşı sorumludur.

Verginin aranmadığı haller sınırlıdır:

• Eşyanın niteliğinden kaynaklanan kayıp ve fireler,

• Gümrüğün kontrolü altında yapılan işleme sonucunda ortaya çıkan noksanlıklar,

• İşletici ile kullanıcının kusur ve hatasından ileri gelmediği gümrük idaresine kanıtlanan telef, kayıp ve çalınma.

Bunların dışında kalan noksanlıklar kabul edilmez; vergi ve cezalardan oluşan tutar, yerine göre işletici veya kullanıcıya tazmin ettirilir. Fire oranları, ilgili kuruluşların görüşü alınarak idarece belirlenir. "Bu mal zaten fire verir" demek, oranı kendiniz ilan etmeniz anlamına gelmez.

Aynı maddeye göre eşya gümrüklenmiş kıymeti üzerinden sigortalıysa, noksanlığın vergisi sigorta ettirenden veya lehine sigorta ettirilenden alınabilir. Poliçenin kapsamı ve kıymet esası belirleyicidir; sigorta her zaman vergiyi kapatan bir kalkan değildir.

Antrepoda bekleme süresinin genel kuralları ve maliyet kalemleri için antrepo rejimi rehberine bakabilirsiniz. Bu yazı süre veya fiyat tarifesi değildir.

Hangi belgeler hazır olmalı?

Dosyada genellikle şunlar bulunur:

Vergisi ödenmiş, serbest dolaşımdaki malın ticari depoda hasar görmesi ayrı bir sözleşmesel konudur; gümrük antrepo sayımına girmez. Bu tür trabzon depo ve ticari depolama ihtiyacı için Trabzon depo kiralama sayfasına bakın. Gümrük gözetimindeki yük ise antrepo rejimine tabidir.

Kim, neyden sorumludur?

Sorumluluk tek kişiye yıkılmaz. Pratikte dört kapı vardır:

• Satıcı: Faturada yazılı olup hiç yüklenmemiş eksik sevkiyat. Ticari uyuşmazlık, satış sözleşmesine bakar.

• Taşıyıcı: Taşıma sırasında oluşan hasar veya eksilme. Mühür, konşimento ve taşıma sözleşmesi belirleyicidir.

• Antrepo işleticisi: Eşya teslim alınıp kayda girdikten sonra gözetim ve muhafaza (Kanun md. 96). Kusurdan bağımsız olmayan her noksanlıkta md. 105 ve md. 106 devreye girebilir.

• Kullanıcı (beyan sahibi): Rejime ilişkin yükümlülükler (md. 97) ve beyandaki miktarın doğruluğu.

Sayım noksanlığında vergi, duruma göre işletici veya kullanıcıdan tahsil edilir; kime ait olduğu dosyayla gösterilir. Hasarlı eşyayı izinsiz çıkarmak da serbest değildir. Geçici çıkarma ve antrepolar arası nakil izne bağlıdır (md. 103). Serbest dolaşım, yeniden ihracat veya gümrük gözetiminde imha seçeneklerinden hangisinin uygun olduğu müşavirinizle netleştirilir.

Trabzon ve çevre illerden gelen yüklerde pratik notlar

Gümrüklü antrepo Trabzon, yalnızca kent içi ithalat için değildir. Rize, Giresun, Artvin, Gümüşhane, Ordu ve Samsun hattından gelen partilerde nem, aktarma ve uzun karayolu ambalaj hasarını artırır. Bu illerden yük için antreponun ne zaman mantıklı olduğu ilgili rehberde ele alınmıştır. Trabzon depolama kararında kayıt disiplini de önemlidir: çeki listesini iç adet düzeyinde isteyin, varışta mühür fotoğrafını çekin, farkı aynı gün tutanağa bağlayın ve kaydı yıllık gümrük sayımından önce fiziki stokla karşılaştırın. Kapasite veya tarife bu yazının konusu değildir.

Sık sorulan sorular

Eksik gelen malın gümrük vergisini öder miyim?

Tutanağıyla taşıma eksikliği olarak kapanmış ve antrepoya hiç girmemiş kısım stokunuz değildir. Kayda girdikten sonra sayımda noksan çıkan eşyanın vergileri md. 105 uyarınca duruma göre işletici veya kullanıcıdan tahsil edilir. Md. 106'daki fire ve kanıtlanan kusursuz kayıp istisnası saklıdır.

Antrepoda koli yırtılırsa eşyayı hemen çıkarabilir miyim?

Hayır. Antrepodan geçici çıkarma ve başka antrepoya nakil izinle yapılır (md. 103). Ambalajı değiştirmek mutat elleçleme kapsamına girebilir; bu da gümrük idaresinin iznine bağlıdır. Önce hasarı fotoğraflayıp kayda geçirin, sonra izinli işlemi sorun.

Sayımda fazla çıkarsa ne olur?

Md. 105'e göre fazla çıkan eşya kayıtlara alınır. Gümrük idaresi fazlalığı geçerli bir nedenle açıklığa kavuşturamazsa, eşya tasfiyeye gidebilir. Fazlayı "sonraki eksikleri kapatır" diye kayıtsız bırakmayın.

Sigorta yaptırmak gümrük vergisini otomatik olarak kaldırır mı?

Hayır. Md. 106 bunu ancak belirli hallerde ve eşya gümrüklenmiş kıymeti üzerinden sigortalıysa öngörür. Poliçenin hasarı ve vergiyi kapsayıp kapsamadığını poliçeden okuyun. Sigorta kararı ithalatçıya aittir.

Hasarlı eşyayı üçüncü ülkeye gönderebilir miyim?

Yeniden ihracat bir çıkış yoludur; hasar bunu kendiliğinden kapatmaz. Alıcının hasarlı malı kabul edip etmeyeceği ticari bir konudur, gümrük çıkışı yine beyanname ve izinle yapılır. Çerçeve için transit ve yeniden ihracat rehberine bakın.

Sonuç

Aynı gün tutanak tutup beyannameyi fiziki tespite uydurmak, sonradan itiraz etmekten daha sağlamdır. Girişteki fark taşıma dosyasına, antrepodaki noksanlık md. 105 ve md. 106'ya girer.

Trabzon'da gümrüklü depolama planlayan veya Rize, Giresun, Artvin, Gümüşhane, Ordu ve Samsun hattından yük getiren firmalar, hasar şüphesi doğduğu anda süreci birlikte yürütebilir. Antrepo hizmetleri sayfasından kapsamı inceleyin, iletişim formunu kullanın ya da 0531 662 11 99 numarasını arayın. Yazışmak için WhatsApp hattı da açıktır. Adres: Gözalan, 61180 Ortahisar/Trabzon.

---

Kaynaklar

• 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 96 ve md. 97 (işletici ve kullanıcının sorumluluğu), md. 99 (antrepo kayıtları), md. 103 (geçici çıkarma ve antrepolar arası nakil), md. 105 (yıl sonu liste, sayım, noksanlık ve fazlalık), md. 106 (miktar sorumluluğu, fire, telef, kayıp ve sigorta).