
Antrepo işleticisi ve kullanıcısının sorumlulukları: Kanun md. 93–99, stok kayıtları, yıllık sayım, fire/eksiklik ve tip bazlı farklar. Trabzon pratik rehberi.
Bu yazı, trabzon antrepo veya gümrüklü antrepo Trabzon kullanmayı planlayan ithalatçı, lojistik ve transit firmaları için işletici–kullanıcı ayrımını, stok kaydı ve yıllık sayımı, fire/eksiklik hallerini ve tip bazlı farkları özetler. Metin genel bilgilendirmedir; somut dosyada sorumluluk dağılımı antrepo tipine, işletme iznine ve taraflar arası sözleşmeye göre gümrük müşavirinizle netleşir.
İşletici ile kullanıcı kimdir?
Kanun md. 93/2 tanımları netleştirir:
Pratikte kullanıcı çoğu zaman ithalatçı veya onun adına hareket eden temsilcidir; işletici ise antrepo tesisini işleten taraftır. Eşya antrepoda eşya devri yoluyla başkasına satıldığında, kullanıcı sıfatı da yeni alıcıya geçebilir; bu geçişin belge ve süre kuralları ayrı bir konudur.
İşleticinin üç temel yükümlülüğü (Kanun md. 96)
Kanun md. 96’ya göre antrepo işleticisi şu üç başlıktan sorumludur:
Aynı çerçevede md. 98, işleticiden bu sorumluluklarla ilgili teminat istenebileceğini düzenler (fuar/sergi, ithalat vergilerinden muaf veya ihraç amacıyla konulan eşyada teminat aranmayan haller saklıdır). Teminat türleri için antrepo teminatı yazısına bakın.
Kullanıcı her hâlükârda sorumlu (Kanun md. 97)
Md. 97/2 açıkça der ki: kullanıcı, eşyanın antrepo rejimine tabi tutulmasına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmekten her hâlükârda sorumludur. Yani işletici stok tutsa, sayım yapsa veya teminat verse bile kullanıcı, rejim beyanı ve rejimin doğru sona erdirilmesi tarafındaki yükümlülüklerden kurtulmaz.
Genel antrepolarda md. 97/1 önemli bir istisna tanır: antrepo veya eşyanın özelliklerine göre, md. 96’daki gözetim ve muhafaza yükümlülüklerinin münhasıran kullanıcıya ait olduğu işletme izninde belirtilebilir. Bu durumda “depocu her şeyi üstlenir” varsayımı yanlış olur; izin metnini ve sözleşmeyi okumak gerekir.
Mali sorumluluk: miktar, fire ve ispat
Ticaret Bakanlığı Gümrük Rehberi’ne göre işletici ve/veya kullanıcı, eşyanın antrepoya alınırken gümrükçe tespit edilen (tespit yoksa belgelerdeki) miktarı üzerinden, antrepoda eşya değiştirilmesinden gümrük idaresine karşı mali bakımdan sorumludur. Eksiklik veya cins değişikliğinde buna ait gümrük vergileri ve cezalar gündeme gelebilir.
Rehber, şu hallerde gümrük idaresine ispat edilmesi kaydıyla sorumluluk bulunmadığını belirtir:
Bunların dışında kalan noksanlıklarda maddi sorumluluk, antrepo tipine ve işletici–kullanıcı sözleşmesine göre paylaştırılır. Hasar veya eksik eşya sürecinin belge tarafı için antrepoda hasarlı/eksik eşya yazısına bakın.

Stok kayıtları: kim tutar? (Kanun md. 99, GY md. 536)
Kanun md. 99: antrepo rejimine tabi eşya, antrepoya konulduğu tarihte işletici tarafından kayıtlara geçirilir; gümrükçe işletilmeyen antrepolarda kayıtlar işletici tarafından tutulur ve her zaman denetime hazır bulunur.
Gümrük Yönetmeliği md. 536 ve Gümrük Rehberi tip bazında şöyle özetler (tipler: genel A, B, F; özel C, D, E — Yönetmelik md. 328–329):
| Tip | Stok kaydı pratikte |
|---|---|
| A, C, D, E | Stok kayıtlarını işletici tutar; asgari içerik Yönetmelik Ek-83 tablosuna göredir. |
| B | Denetleyici gümrük idaresi giriş/çıkış beyanname ve belgelerini kaydeder; işletici ve/veya kullanıcı belgeleri muhafaza eder. Stok kaydı tutulmayabilir. |
| F | Gümrük kayıtları stok kaydının yerini alır. |
Kayıtlar her zaman antrepodaki fiili stoğu yansıtmalıdır. Elleçleme, geçici çıkış veya ortak depolama bilgileri de kayda işlenir; elleçleme izni için antrepoda elleçleme işlemleri yazısına bakın.
Yıllık sayım (Gümrük Yönetmeliği md. 538)
GY md. 538’e göre genel ve özel antrepo işleticileri yıl sonunda antrepo mevcutlarına ilişkin listeyi ilgili gümrük idaresine verir. Eşya, bu liste gözetilerek sayılır. Sonuç tutanakla tespit edilir:
Yetkilendirilmiş gümrük müşavirince altışar aylık fiziki sayım ve rapor sunulan antrepolar, md. 538/4 uyarınca yıllık sayım kapsamı dışında tutulabilir. Bu istisnanın sizin dosyanızda geçerli olup olmadığını müşavirinizle doğrulayın.
Trabzon’da pratik kontrol listesi
Gümrüklü antrepo Trabzon veya Doğu Karadeniz hattından (Rize, Giresun, Artvin, Gümüşhane, Ordu, Samsun) yük planlayan firmalar için kısa kontrol listesi:
Giriş belge seti için antrepo giriş belgeleri, rejim süresi ve maliyet kalemleri için antrepo rejimi süre-maliyet yazıları tamamlayıcıdır. Hizmet kapsamı: antrepo hizmetleri ve gümrük lojistik.
Kimler için önemli?
İthal malı vergileri erteleyerek bekletecek ithalatçılar, alıcısı netleşmemiş yükleri Trabzon’da tutan dış ticaret firmaları, transit taşıma yapan lojistik şirketleri ve antrepo sözleşmesini imzalamadan önce risk dağılımını anlamak isteyen firmalar için bu ayrım kritiktir. Bölgesel bakış için gümrüklü antrepo Trabzon yazısına bakın.
Sık sorulan sorular
Antrepo işleticisi her eksiklikten otomatik sorumlu mudur?
Hayır. Md. 96 gözetim, muhafaza ve izin şartlarını düzenler; mali sorumluluk tip, tespit miktarı, sözleşme ve ispat edilebilir fire/kusursuzluk hallerine bağlıdır. Kullanıcı da md. 97/2 ile rejim yükümlülüklerinden her hâlükârda sorumludur.
Genel antrepoda sorumluluk kullanıcıya kaydırılabilir mi?
Evet, md. 97/1’e göre işletme izninde md. 96’daki gözetim ve/veya muhafaza yükümlülüklerinin münhasıran kullanıcıya ait olduğu belirtilebilir. İzin metnini okumadan varsayım yapmayın.
Stok kaydını kim tutmak zorunda?
Kanun md. 99 ve GY md. 536’ya göre A, C, D ve E tiplerinde işletici; B tipinde kayıt pratikte beyanname/belge üzerinden gümrük ve belge muhafazası ile yürütülür; F tipinde gümrük kayıtları yeterlidir.
Yıllık sayımda noksan çıkarsa ne olur?
GY md. 538: vergiler işletici veya kullanıcıdan tahsil/mahsup edilebilir; Kanun md. 236 çerçevesinde idari para cezası da gündeme gelebilir. Somut sonuç tutanak ve dosya durumuna bağlıdır.
Serbest dolaşımdaki mal için bu sorumluluklar geçerli midir?
Vergisi ödenmiş mal gümrüklü antrepo rejimine konu olmaz; o ihtiyaçta ticari Trabzon depo kiralama çözümüne bakın. Antrepo–serbest bölge ayrımı için antrepo ile serbest bölge farkı yazısı yararlıdır.
Sonuç
Antrepo işleticisi ve kullanıcısı sorumluluğu, Kanun md. 93–99’un omurgasında durur: işletici gözetim–muhafaza–izin şartlarından (md. 96), kullanıcı rejim yükümlülüklerinden her hâlükârda (md. 97) sorumludur; stok kaydı md. 99 ve GY md. 536–538 ile tip bazında şekillenir. Fire ve kusursuz eksiklikte ispat, noksan/fazla sayımda tutanak ve vergi/ceza süreci önemlidir. Tip, izin ve sözleşmeyi peşinen netleştirmek, Trabzon’da sürpriz riski azaltır.
Trabzon’da antrepo sorumluluk dağılımını konuşmak için iletişim sayfasından yazın ya da 0531 662 11 99 numarasını arayın. WhatsApp hattından da ulaşabilirsiniz. Adres: Gözalan, 61180 Ortahisar/Trabzon.
---
Kaynaklar