Rusya ve Gürcistan'a İhracat Yükümü Trabzon'da Nerede Toplar, Nasıl Bekletirim?
7 dk1251 kelime
Tır yüklenene, alıcı ödemeyi onaylayana ya da partiler tamamlanana kadar ihracat yükünüzü Trabzon'da nerede bekletirsiniz? Yerli ve yabancı mal için doğru depo ve adım adım hazırlık.
Rusya, Gürcistan, Azerbaycan veya Orta Asya'ya gidecek yükünüzü tır ya da gemi hazır olana kadar Trabzon'da bir depoda toplayıp bekletebilirsiniz. Mal Türkiye'de üretilmiş veya vergisi ödenmiş (serbest dolaşımdaki) bir mal ise çoğu durumda gümrüklü antrepo gerekmez; genel depo yeterlidir. Mal yurt dışından gelmiş ve vergisi ödenmemişse, Türkiye'de vergi ödemeden yeniden ihraç edebilmek için gümrüklü antrepoda bekletilir.
Bu rehber; Trabzon, Rize, Giresun, Artvin, Gümüşhane, Ordu ve Samsun'dan Rusya ve Gürcistan'a satış yapan üreticiler, ihracatçılar, dış ticaret firmaları, nakliyeciler ve yükünü Türkiye'de toplayan yabancı alıcılar için hazırlandı. Genel bilgilendirmedir; kendi sevkiyatınızı gümrük müşavirinizle planlayın.
İhracat yükü neden Trabzon'da beklemek zorunda kalır?
İhracatta mal çoğu zaman fabrikadan doğrudan sınıra gitmez. Sık karşılaştığımız durumlar:
• Partiler farklı yerlerden geliyor. Alıcı tek tır istiyor ama ürünler Giresun'dan, Rize'den ve Trabzon'dan ayrı ayrı toplanıyor.
• Tır veya gemi tarihi belli değil. Araç bulunana ya da gemi yanaşana kadar mal bir yerde güvenle beklemeli.
• Alıcının ödeme onayı bekleniyor. Peşin ödeme, akreditif veya banka onayı tamamlanmadan yük yola çıkarılmak istenmiyor.
• Sınırda veya güzergâhta yoğunluk var. Kara yolunda kapı kuyrukları ya da hava koşulları sevkiyatı birkaç gün kaydırabiliyor.
• Etiket, ambalaj veya palet alıcı ülkeye göre yeniden hazırlanacak. Rusça etiket, koli birleştirme ya da yeniden paletleme gerekiyor.
Önce malınızın statüsünü belirleyin: genel depo mu, antrepo mu?
Hangi depoya ihtiyacınız olduğunu malın gümrük statüsü belirler:
• Yerli veya vergisi ödenmiş mal (serbest dolaşımdaki eşya): Fındık, çay, kuru gıda, tekstil, yapı malzemesi gibi Türkiye'de üretilmiş ürünler için gümrük gözetimi gerekmez. Yük genel depoda toplanır, ihracat beyannamesi verilir ve mal yola çıkar. Bu durumda Trabzon depo kiralama ve depolama alanları sayfalarımıza bakabilirsiniz.
• Yurt dışından gelmiş, vergisi ödenmemiş mal: Örneğin Uzak Doğu'dan gelen ürünü Türkiye'de gümrüklemeden Gürcistan'a veya Orta Asya'ya satacaksanız mal gümrüklü antrepoda bekler. Vergi ve ithalat KDV'si ödenmez; mal yeniden ihracat veya transit beyanıyla çıkar. Ayrıntılar antrepodan çıkış seçenekleri ve transit yük yazılarımızda.
• İhracata ilişkin önlemlerden yararlanacak yerli mal: Kanun, gümrük antreposuna alınması hâlinde ihracata ilişkin önlemlerden yararlanabilecek serbest dolaşımdaki eşyanın da antrepo rejimine konulabileceğini öngörür (Gümrük Kanunu md. 93/1-b). Bu, her ihracatçı için değil, belirli teşvik veya rejim kapsamındaki işlemler içindir; uygun olup olmadığını müşavirinize sorun.
Önemli bir ayrıntı: Malı antrepoya koymak tek başına ihracat sayılmaz. İhraç eşyası, ihracat beyannamesinin tescilindeki hâlini koruyarak Türkiye Gümrük Bölgesi'ni terk ettiğinde fiilen ihraç edilmiş sayılır (Gümrük Kanunu md. 150–151).
Trabzon'dan Rusya ve Gürcistan'a hangi yollar kullanılır?
• Gürcistan'a kara yolu: Trabzon'dan sahil yolu ile Artvin'deki Sarp Gümrük Kapısı'na gidilir. Doğu Karadeniz'den Gürcistan'a giden yükün en kısa kara yolu budur.
• Rusya'ya kara yolu: Tırlar genellikle Gürcistan üzerinden geçip Gürcistan–Rusya sınırındaki Yukarı Lars kapısını kullanır. Bu güzergâhta kış koşulları ve yoğunluk nedeniyle beklemeler yaşanabilir; teslim tarihini buna göre planlayın.
• Deniz yolu: Trabzon Limanı'ndan Karadeniz limanlarına konteyner veya ro-ro ile sevkiyat yapılabilir. Düzenli hat olup olmadığını ve sefer sıklığını taşıyıcınızla güncel olarak teyit edin.
• Azerbaycan ve Orta Asya: Yük, Gürcistan üzerinden Azerbaycan'a ve Hazar geçişiyle Orta Asya'ya ilerleyebilir. Bölgedeki güzergâhları Orta Koridor ve Trabzon yazımızda anlattık.
Hangi yolu seçerseniz seçin, Trabzon'da yükü önceden toplamak araç geldiğinde beklemeden yükleme yapmanızı sağlar.
Adım adım: ihracat yükünü Trabzon'da toplamak ve yola çıkarmak
Alıcıyla teslim şeklini netleştirin. Teslim şekli (EXW, FCA, DAP gibi), yükleme tarihi aralığı ve ödeme şartı belli olmadan depoya mal göndermeyin.
Malın statüsünü ve depo tipini belirleyin. Yerli mal genel depoya, vergisi ödenmemiş yabancı mal gümrüklü antrepoya. Karışık yükte iki grubu ayrı kayıtla tutun.
Depoyu önceden ayarlayın. Ürün cinsi, palet veya koli sayısı, yaklaşık ağırlık, partilerin geliş tarihleri ve tahmini bekleme süresini paylaşın. Ak Antrepo'ya iletişim sayfamızdan veya telefonla ulaşabilirsiniz.
Partileri teslim alın, sayın, kayda geçirin. Her parti irsaliye veya faturayla karşılaştırılır; hasar varsa o anda tutanak tutulur.
Yükü alıcıya göre hazırlayın. Yükleme-boşaltma, paletleme, etiketleme, sayım ve parti bölme gibi işlemler yapılabilir. Antrepodaki yabancı malda bu işlemler gümrük izniyle yapılır (Gümrük Kanunu md. 102); bkz. antrepoda elleçleme işlemleri.
Belgeleri hazırlayın. Ticari fatura, çeki listesi, ihracat veya yeniden ihracat beyannamesi, taşıma belgesi (CMR veya konşimento) ve alıcı ülkenin istediği menşe belgesi. Türkiye ile Gürcistan arasında serbest ticaret anlaşması bulunduğundan tercihli menşe belgesi (EUR.1 gibi) gerekebilir. Ürüne göre bitki sağlık, analiz veya uygunluk belgeleri de istenebilir.
Kısıtlamaları kontrol edin. Rusya'ya yapılan satışlarda çift kullanımlı ürünler ve yaptırım listeleri nedeniyle ihracat kısıtlamaları ile bankaların ödeme kontrolleri gündeme gelebilir. GTİP'inizi yükleme öncesinde müşavirinize kontrol ettirin.
Aracı yükleyin ve çıkışı izleyin. Yükleme sırasında palet sayısını ve mühür numarasını kayda alın. Antrepodaki malda gümrük izni olmadan kısmen veya tamamen çıkış yapılamaz (Gümrük Kanunu md. 98).
Karışık yük: yerli ve yabancı mal aynı tıra binebilir mi?
Pratikte en çok sorulan sorulardan biri budur. Örneğin bir Gürcü alıcı Türkiye'de üretilmiş tekstili ve sizin ithal edip antrepoda tuttuğunuz yedek parçayı aynı araçla istiyor olabilir. Bu durumda yerli mal ihracat beyannamesiyle, antrepodaki yabancı mal ise yeniden ihracat veya transit beyanıyla çıkar; her biri kendi belgesiyle işlem görür. Mallar depoda ayrı kayıt altında tutulursa birleştirme çok daha sorunsuz olur. Yabancı malı gümrüklemeden başka bir alıcıya devretmeniz de mümkündür; bkz. antrepoda eşya devri.
Kanun ayrıca ihraç edilmek üzere antrepolara konulan eşya için işleticiden teminat aranmayacağını belirtir (Gümrük Kanunu md. 98).
Sık yapılan hatalar
• Ödeme kesinleşmeden yükü sınıra göndermek. Sınırda bekleyen yük hem masraf hem risk demektir; ödeme onayına kadar mal depoda kalsın.
• Yerli mal için gereksiz yere antrepo aramak. Vergisi ödenmiş mal için genel depo daha basit ve çoğu zaman yeterlidir.
• Partileri tek kalemde kaydetmek. Farklı üreticilerden gelen partileri ayrı listelemezseniz yüklemede ve belgede uyumsuzluk çıkar.
• Kış aylarını hesaba katmamak. Kara yolu güzergâhında hava koşulları birkaç günlük gecikme yaratabilir; yükü erken toplayın.
• Alıcı ülkenin etiket ve belge şartını son güne bırakmak. Etiket ve menşe belgesi eksikse yük sınırda bekler.
Sık Sorulan Sorular
Yerli malımı ihracattan önce Trabzon'da bekletmek için antrepo gerekir mi?
Genellikle hayır. Türkiye'de üretilmiş veya vergisi ödenmiş mal genel depoda bekletilip ihracat beyannamesiyle gönderilebilir. Antrepo, vergisi ödenmemiş yabancı mal veya mevzuatın öngördüğü özel ihracat işlemleri için gerekir.
Malı antrepoya koyduğumda ihracat yapmış sayılır mıyım?
Hayır. İhracat, eşya ihracat beyannamesindeki hâlini koruyarak Türkiye Gümrük Bölgesi'ni terk ettiğinde gerçekleşmiş sayılır (Gümrük Kanunu md. 151).
Yurt dışından getirdiğim malı Türkiye'de vergi ödemeden Rusya'ya veya Gürcistan'a satabilir miyim?
Evet. Mal antrepo rejimine alınır, vergisi ödenmeden bekler ve yeniden ihracat veya transit beyanıyla çıkar. Daha fazlası için transit ticaret ve re-export rehberimize bakın.
Malım depoda ne kadar kalabilir?
Genel depoda süre, depoyla yaptığınız sözleşmeye bağlıdır. Antrepo rejimindeki eşyanın kalış süresi ise esas olarak sınırsızdır (Gümrük Kanunu md. 101/1).
Rize, Giresun veya Ordu'dan gelen yükü Trabzon'da birleştirebilir miyim?
Ürün cinsi, malın yerli mi yabancı mı olduğu, palet veya koli sayısı, yaklaşık ağırlık, partilerin geliş tarihleri, tahmini bekleme süresi ve istediğiniz hazırlık işlemleri (etiketleme, paletleme vb.) yeterlidir.
Ak Antrepo ile planlayın
Rusya, Gürcistan veya Orta Asya'ya gidecek yükünüzü Trabzon'da toplamak, bekletmek ve yola hazırlamak için bizi arayın: 0531 662 11 99. WhatsApp'tan yazmak için buraya tıklayın. Adresimiz: Gözalan, 61180 Ortahisar/Trabzon. Genel depolama ve gümrüklü antrepoyu aynı tesiste sunduğumuz için malınızın statüsü değişse bile depo değiştirmeniz gerekmez. Hizmetlerimizin ayrıntısı antrepo hizmetleri ve gümrük ve lojistik sayfalarında; liman akışı için Trabzon Limanı üzerinden ithalat ve ihracatta depolama rehberimize de bakabilirsiniz.
---
Kaynaklar
• 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 93/1-b (ihracata ilişkin önlemlerden yararlanacak serbest dolaşımdaki eşya), md. 98 (izinsiz çıkış yasağı; ihraç edilmek üzere antrepoya konulan eşyada teminat aranmaması), md. 101/1 (kalış süresi), md. 102 (elleçleme), md. 150–151 (ihracat rejimi ve fiili ihracat). Metin: mevzuat.gov.tr – Gümrük Kanunu.
• Gümrük Yönetmeliği md. 328–329 (antrepo tipleri: genel antrepolar A, B, F; özel antrepolar C, D, E).