
Malınız antrepoda bekliyor ve 'Aralık'ta mı, Ocak'ta mı gümrüklesem?' diye düşünüyorsanız: hangi tarih neyi belirliyor, yıl sonunda ne değişir, bekletmenin günlük maliyeti ne?

Kısa cevap
Yani soru "Aralık mı, Ocak mı" değil aslında: "Beklemenin bana günlük maliyeti ne, karşılığında ne kazanıyorum?" Cevap yazılı hesapla verilir.
Hangi tarih neyi belirliyor?
1) Beyannamenin tescil tarihi: oranlar
Gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, varsa dampinge karşı önlem ve ÖTV, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan tarifeye göre hesaplanır. İthalatta bu tarih kural olarak beyannamenin tescil tarihidir. Aralık'ta tescil ettirirseniz Aralık'ta yürürlükte olan oranlar, Ocak'ta tescil ettirirseniz Ocak'ta yürürlükte olan oranlar uygulanır.
2) Kur: fatura tarihi değil, yükümlülüğün doğduğu tarih
Faturada veya diğer belgelerde yazılı yabancı para tutarları, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan T.C. Merkez Bankası döviz satış kurları üzerinden Türk Lirasına çevrilir (T.C. Ticaret Bakanlığı Gümrük Rehberi). Faturanın tarihi değil, beyannamenin tescil tarihi esastır.
Pratik ayrıntı: TCMB bülteni gün içinde yayımlandığı için, tescil günü hangi bültenin esas alınacağı uygulamada dosyaya göre netleşir. Gün sonuna bırakılan bir tescilde kur sürprizi yaşamamak için bu detayı gümrük müşavirinizle önceden teyit edin.
3) Antrepodaki gün sayısı: maliyet ve takvim
Gümrük antreposunda kalış süresi kural olarak sınırsızdır (md. 101/1); gümrük idaresi gerekli gördüğü hallerde eşyaya yeni bir işlem tayini için süre belirleyebilir. Yani "Ocak'a kadar beklerim" demek süre açısından çoğu dosyada mümkündür. Ama iki şeyi unutmamak gerekir: depolama ücreti günlük işler ve beyanname tescili sonrası, gümrük işlemlerinin 30 gün içinde bitirilmesi gerekir; bu sürede işlem bitmezse eşya tasfiye sürecine girer (Gümrük Rehberi).
Yıl sonunda ne değişir, ne değişmez?
Değişebilir:
Değişmez:
Buradaki kritik nokta şu: yıl sonu değişikliklerinin yönü önceden açıklanmaz. Oranlar artabilir de azalabilir de. "Ocak'ta düşer" varsayımıyla beklemek, bir tahmine depolama maliyeti ödemek anlamına gelir.
Bekletmenin günlük maliyeti kalem kalem
Karşılaştırma: Aralık'ta gümrüklemek mi, Ocak'a bırakmak mı?
| Başlık | Aralık'ta gümrüklemek | Ocak'a bırakmak |
|---|---|---|
| Vergi oranı | Aralık'ta yürürlükteki tarife | Ocak'ta yürürlükteki tarife (yönü belirsiz) |
| Kur | Tescil gününün TCMB satış kuru | Tescil gününün TCMB satış kuru |
| Depolama | Daha az gün | Her gün ek maliyet |
| Nakit çıkışı | Yıl içinde, bütçede planlı | Yeni yıl bütçesine devreder, ama toplam maliyet artabilir |
| Takvim | Yıl sonu yoğunluğu | Ocak başı yoğunluğu, 30 gün kuralı |
| Risk | Oran artışını kaçırma | Oran indirimini kaçırma + depolama |
İki sütunda da kazanan yok; kazanan, hesabı yazılı yapan taraf. Aynı mantığı konteynerin limanda beklemesi ile antrepoda beklemesi arasında da kurmuştuk: konteyneri limandan antrepoya alma yazımızda.
Beş adımda karar
Trabzon'da pratik notlar
Yıl sonu, Trabzon'da iki noktada sıkışma yaratıyor: liman çıkışı ve antrepo boşaltma. Karayoluyla Sarp'tan gelen yüklerde limandaki bekleme penceresi kısaldığı için, tırın Trabzon'a varışı ile gümrük işleminin takvimi baştan konuşulmalı (Sarp'tan tırla gelen yük). Denizyolunda ise konteynerin limanda bekletilmesi ile antrepoya alınması arasındaki fark doğrudan maliyete yansıyor (konteyneri limandan antrepoya alma).
Bir de belge takvimi var: ithalat izni veya uygunluk belgesi yıl sonunda yenileniyorsa, beyanname tarihini buna göre kurmak gerekir (belge beklerken antrepo). Malın bir kısmını satıp kademeli çekmeyi düşünüyorsanız parça parça gümrükleme yazısı, alıcı değiştiyse antrepoda eşya devri yazısı devreye giriyor.
Ak Antrepo olarak teklif verirken kalemleri ayrı yazıyoruz: depolama, elleçleme, giriş-çıkış ve varsa ek hizmetler. Yıl sonu planı yapıyorsanız, günlük maliyet dökümü ve boşaltma takvimi için bize yazın; kararı tahminle değil, kendi dosyanızın rakamıyla verin.
Sık sorulan sorular
Malı 31 Aralık'tan sonra gümrüklemek daha mı avantajlı?
Kesin bir cevabı yok. Yeni yıl oranları 31 Aralık'ta yayımlandığı için yönü önceden bilinmez. Karar, bekletmenin günlük maliyeti ile olası oran farkı karşılaştırılarak verilir.
Antrepoda bekleyen malın vergisi her yıl yeniden mi hesaplanır?
Hayır. Vergi, beyannamenin tescil tarihinde doğar ve o tarihte yürürlükte olan tarife ile kura göre hesaplanır (md. 181). Mal antrepoda kaldıkça vergi kendiliğinden yeniden hesaplanmaz.
Antrepoda mal tutmanın süresi doluyor mu?
Kural olarak süre sınırsızdır (md. 101/1). Gümrük idaresi gerekli gördüğü hâllerde eşyaya yeni bir işlem tayini için süre belirleyebilir; beyanname tescili sonrası 30 günlük işlem süresi ise ayrıca işler.
Antrepo ücreti gümrük kıymetine eklenir mi?
Hayır. Antrepo masrafları ve muhafaza masrafları, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattan ayrı gösterilmeleri şartıyla gümrük kıymetine dahil edilmez (md. 104/1). Bu yüzden faturada ayrı satır olarak görünmesi önemlidir.
Beyannameyi erken tescil ettirirsem ne olur?
Tescilden itibaren gümrük işlemlerinin 30 gün içinde bitirilmesi gerekir; bitmezse eşya tasfiye sürecine girer. "Nasılsa antrepoda bekliyor" diye erken tescil etmek, elinizdeki esnekliği 30 güne indirir.
------------------------------------------------------------------------
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirmedir; somut dosyanızda rejim kodu, GTİP, izin belgeleri ve süreler gümrük müşaviriniz ve ilgili gümrük idaresi tarafından değerlendirilir.