Gümrük

Yıl Sonu Geliyor: Antrepodaki Malı Aralık'ta mı, Ocak'ta mı Gümrüklersiniz?

7 dk1207 kelime
Trabzon limanında vinçler ve üst üste istiflenmiş konteynerler, gün batımı

Malınız antrepoda bekliyor ve 'Aralık'ta mı, Ocak'ta mı gümrüklesem?' diye düşünüyorsanız: hangi tarih neyi belirliyor, yıl sonunda ne değişir, bekletmenin günlük maliyeti ne?

Kasım ortasından itibaren en çok gelen soru şu: "Malım Trabzon'da antrepoda bekliyor. Aralık'ta mı gümrükleyeyim, Ocak'ı mı bekleyeyim?" Bu soru boru hattı, nakit ve risk hesabının aynı anda yapıldığı bir karar. Aşağıda kararı etkileyen üç tarihi, yıl sonunda gerçekten neyin değiştiğini ve bekletmenin günlük maliyetini adım adım ayırdık.

Yıl sonu gümrükleme kararı: tescil tarihi, kur ve depolama maliyeti

Kısa cevap

  • • Vergi ve kur, beyannamenin tescil edildiği güne göre belirlenir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 181'e göre ithalatta gümrük yükümlülüğü, serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinde başlar. Uygulanacak tarife, ticaret politikası önlemleri ve döviz kuru bu tarihe bağlıdır.

  • • Beklemek gümrük kıymetini büyütmez. Antrepo masrafları ve antrepoda kaldığı sürece yapılan muhafaza masrafları, faturada ayrı gösterildiği sürece gümrük kıymetine dahil edilmez (md. 104/1).

  • • Ama beklemek bedava değil: depolama ücreti her gün işler, konteyner bekleme bedeli ayrı kalemdir ve mal bağlı sermaye satışa dönüşmez.
  • Yani soru "Aralık mı, Ocak mı" değil aslında: "Beklemenin bana günlük maliyeti ne, karşılığında ne kazanıyorum?" Cevap yazılı hesapla verilir.

    Hangi tarih neyi belirliyor?

    1) Beyannamenin tescil tarihi: oranlar

    Gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, varsa dampinge karşı önlem ve ÖTV, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan tarifeye göre hesaplanır. İthalatta bu tarih kural olarak beyannamenin tescil tarihidir. Aralık'ta tescil ettirirseniz Aralık'ta yürürlükte olan oranlar, Ocak'ta tescil ettirirseniz Ocak'ta yürürlükte olan oranlar uygulanır.

    2) Kur: fatura tarihi değil, yükümlülüğün doğduğu tarih

    Faturada veya diğer belgelerde yazılı yabancı para tutarları, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan T.C. Merkez Bankası döviz satış kurları üzerinden Türk Lirasına çevrilir (T.C. Ticaret Bakanlığı Gümrük Rehberi). Faturanın tarihi değil, beyannamenin tescil tarihi esastır.

    Pratik ayrıntı: TCMB bülteni gün içinde yayımlandığı için, tescil günü hangi bültenin esas alınacağı uygulamada dosyaya göre netleşir. Gün sonuna bırakılan bir tescilde kur sürprizi yaşamamak için bu detayı gümrük müşavirinizle önceden teyit edin.

    3) Antrepodaki gün sayısı: maliyet ve takvim

    Gümrük antreposunda kalış süresi kural olarak sınırsızdır (md. 101/1); gümrük idaresi gerekli gördüğü hallerde eşyaya yeni bir işlem tayini için süre belirleyebilir. Yani "Ocak'a kadar beklerim" demek süre açısından çoğu dosyada mümkündür. Ama iki şeyi unutmamak gerekir: depolama ücreti günlük işler ve beyanname tescili sonrası, gümrük işlemlerinin 30 gün içinde bitirilmesi gerekir; bu sürede işlem bitmezse eşya tasfiye sürecine girer (Gümrük Rehberi).

    Yıl sonunda ne değişir, ne değişmez?

    Değişebilir:

  • • İthalat Rejimi Kararı ve İlave Gümrük Vergisi kararlarında yapılan değişiklikler. Son yıllarda bu değişiklikler 31 Aralık'ta Resmî Gazete'de yayımlanıp 1 Ocak'tan itibaren yürürlüğe girdi.

  • • Bazı ürünlerde tarife kontenjanı, gözetim ve dampinge karşı önlem takvimi.

  • • Kur seviyesi ve buna bağlı TL cinsinden vergi tutarı.

  • • Operasyonel yoğunluk: yıl sonu haftasında gümrük idaresi, gümrük müşaviri, nakliye ve antrepo boşaltma ekiplerinde randevu sıkışır.
  • Değişmez:

  • • Eşyanın GTİP'i, menşei ve beyan edilen kıymeti.

  • • İthalat izni, uygunluk belgesi, TAREKS gibi izin şartları; bunların geçerlilik süresi ayrı takip edilir.

  • • Antrepo masraflarının gümrük kıymetine dahil edilmemesi (md. 104/1).

  • • Antrepoda ithalat KDV'sinin doğmaması; KDV, mal serbest dolaşıma girdiğinde doğar (3065 sayılı KDV Kanunu md. 16/1-c).
  • Buradaki kritik nokta şu: yıl sonu değişikliklerinin yönü önceden açıklanmaz. Oranlar artabilir de azalabilir de. "Ocak'ta düşer" varsayımıyla beklemek, bir tahmine depolama maliyeti ödemek anlamına gelir.

    Bekletmenin günlük maliyeti kalem kalem

  • • Depolama: Genellikle gün × metrekare, palet, ton veya konteyner birimi üzerinden işler. Minimum gün şartı varsa toplam ona göre çıkar.

  • • Elleçleme: Giriş-çıkış, istif, boşaltma; saat veya iş başı ücretlenir. Kısmi çekişte her parti için ayrı çıkış ücreti olabilir.

  • • Konteyner bekleme: Konteyneri boşaltmadan bekletiyorsanız, konteynerin kendi bekleme bedeli ile antrepo depolama bedeli üst üste biner.

  • • Finansman: Malın bağladığı sermaye, sipariş iptali riski ve satışın gecikmesi.

  • • Kur: Döviz cinsinden maliyetle çalışıyorsanız, TL karşılığı her gün değişir; bu kalem iki yönlü çalışır.

  • • Takvim riski: Yıl sonu yoğunluğu ve 30 gün kuralı, planlanan çıkışı geciktirebilir.
  • Karşılaştırma: Aralık'ta gümrüklemek mi, Ocak'a bırakmak mı?

    BaşlıkAralık'ta gümrüklemekOcak'a bırakmak
    Vergi oranıAralık'ta yürürlükteki tarifeOcak'ta yürürlükteki tarife (yönü belirsiz)
    KurTescil gününün TCMB satış kuruTescil gününün TCMB satış kuru
    DepolamaDaha az günHer gün ek maliyet
    Nakit çıkışıYıl içinde, bütçede planlıYeni yıl bütçesine devreder, ama toplam maliyet artabilir
    TakvimYıl sonu yoğunluğuOcak başı yoğunluğu, 30 gün kuralı
    RiskOran artışını kaçırmaOran indirimini kaçırma + depolama

    İki sütunda da kazanan yok; kazanan, hesabı yazılı yapan taraf. Aynı mantığı konteynerin limanda beklemesi ile antrepoda beklemesi arasında da kurmuştuk: konteyneri limandan antrepoya alma yazımızda.

    Beş adımda karar

  • Günlük toplam maliyeti yazılı alın. Depolama + elleçleme + varsa konteyner bekleme + sigorta. "Günlük şu kadar" cümlesi toplamı göstermez; teklifte birim ve minimum gün yazsın.

  • Tescil tarihini ve 30 gün kuralını birlikte planlayın. Aralık'ta tescil edip Ocak'ta çekecekseniz, işlemlerin 30 gün içinde biteceğinden emin olun.

  • İki senaryo hesaplayın: bugünkü oran ve kurla toplam vergi; bir de oranın aleyhinize değişmesi hâlinde oluşacak fark. Bu bir tahmindir, bağlayıcı değildir; ama bekletmenin karşılığını görünür kılar.

  • Satış ve nakit planına bakın. Malın çıkış tarihi müşteri siparişine bağlıysa bekleme mantıklı olabilir; mal rafta satılmayı bekliyorsa depolama sadece maliyettir.

  • Yazılı teyit alın. Gümrük müşaviri (tescil, izin belgeleri), antrepo (birim fiyat, süre, çıkış prosedürü) ve gerekiyorsa gümrük idaresi. Sözlü "olur" ile yıl sonu planı yapılmaz.
  • Trabzon'da pratik notlar

    Yıl sonu, Trabzon'da iki noktada sıkışma yaratıyor: liman çıkışı ve antrepo boşaltma. Karayoluyla Sarp'tan gelen yüklerde limandaki bekleme penceresi kısaldığı için, tırın Trabzon'a varışı ile gümrük işleminin takvimi baştan konuşulmalı (Sarp'tan tırla gelen yük). Denizyolunda ise konteynerin limanda bekletilmesi ile antrepoya alınması arasındaki fark doğrudan maliyete yansıyor (konteyneri limandan antrepoya alma).

    Bir de belge takvimi var: ithalat izni veya uygunluk belgesi yıl sonunda yenileniyorsa, beyanname tarihini buna göre kurmak gerekir (belge beklerken antrepo). Malın bir kısmını satıp kademeli çekmeyi düşünüyorsanız parça parça gümrükleme yazısı, alıcı değiştiyse antrepoda eşya devri yazısı devreye giriyor.

    Ak Antrepo olarak teklif verirken kalemleri ayrı yazıyoruz: depolama, elleçleme, giriş-çıkış ve varsa ek hizmetler. Yıl sonu planı yapıyorsanız, günlük maliyet dökümü ve boşaltma takvimi için bize yazın; kararı tahminle değil, kendi dosyanızın rakamıyla verin.

    Sık sorulan sorular

    Malı 31 Aralık'tan sonra gümrüklemek daha mı avantajlı?

    Kesin bir cevabı yok. Yeni yıl oranları 31 Aralık'ta yayımlandığı için yönü önceden bilinmez. Karar, bekletmenin günlük maliyeti ile olası oran farkı karşılaştırılarak verilir.

    Antrepoda bekleyen malın vergisi her yıl yeniden mi hesaplanır?

    Hayır. Vergi, beyannamenin tescil tarihinde doğar ve o tarihte yürürlükte olan tarife ile kura göre hesaplanır (md. 181). Mal antrepoda kaldıkça vergi kendiliğinden yeniden hesaplanmaz.

    Antrepoda mal tutmanın süresi doluyor mu?

    Kural olarak süre sınırsızdır (md. 101/1). Gümrük idaresi gerekli gördüğü hâllerde eşyaya yeni bir işlem tayini için süre belirleyebilir; beyanname tescili sonrası 30 günlük işlem süresi ise ayrıca işler.

    Antrepo ücreti gümrük kıymetine eklenir mi?

    Hayır. Antrepo masrafları ve muhafaza masrafları, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattan ayrı gösterilmeleri şartıyla gümrük kıymetine dahil edilmez (md. 104/1). Bu yüzden faturada ayrı satır olarak görünmesi önemlidir.

    Beyannameyi erken tescil ettirirsem ne olur?

    Tescilden itibaren gümrük işlemlerinin 30 gün içinde bitirilmesi gerekir; bitmezse eşya tasfiye sürecine girer. "Nasılsa antrepoda bekliyor" diye erken tescil etmek, elinizdeki esnekliği 30 güne indirir.

    ------------------------------------------------------------------------

    Kaynaklar

  • • 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 101 (antrepoda kalış süresi), md. 104 (gümrük kıymetine dahil edilmeyen masraflar), md. 181 (ithalatta gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarih).

  • • T.C. Ticaret Bakanlığı Gümrük Rehberi: gümrük kıymetinde esas alınan döviz kuru; beyanname tescilinden sonra 30 günlük işlem süresi.

  • • 3065 sayılı KDV Kanunu md. 16/1-c (gümrük antrepo rejimine tabi eşya).

  • • İthalat Rejimi Kararı ve İthalatta İlave Gümrük Vergisi kararları; Resmî Gazete'de 31 Aralık'ta yayımlanıp 1 Ocak'ta yürürlüğe giren değişiklikler.
  • Bu yazı genel bilgilendirmedir; somut dosyanızda rejim kodu, GTİP, izin belgeleri ve süreler gümrük müşaviriniz ve ilgili gümrük idaresi tarafından değerlendirilir.