
Liman ardiye mi, antrepo mu? Konteyner geldiğinde en pahalı hata yanlış yerde bekletmek. Faturadaki kalemler, süre sınırları ve teklif isterken sorulacak sorular.
Bu yazıda tek bir fiyat vermiyoruz; çünkü tek bir fiyat yok. Antrepo ücreti işletmeye, eşyanın cinsine, hacmine ve kalış süresine göre değişir. Bunun yerine faturanın nasıl oluştuğunu, hangi kalemleri mutlaka sormanız gerektiğini ve limanda bekletmenin nerede sınıra dayandığını mevzuatla birlikte anlatıyoruz.
Bu rehber; Trabzon'a denizyolu ya da Sarp üzerinden karayoluyla mal getiren ithalatçılar, ihracatçılar, forwarder'lar ve toptancılar için hazırlandı.
Kısa cevap: dört cümle

Antrepo ücretini kim belirliyor?
Antrepo işleticisi, gümrük antreposu işletmesine izin verilen taraftır (md. 93/2). Hizmetin fiyatını da o belirler. Bölge müdürlüklerinin yayımladığı tarifelerde bu açıkça yazıyor: hizmet tarifesi eşyanın türü, kıymeti, ambalajı, hacmi, tonajı, depolama süresi ve ödeme şekline göre belirlenir ve işleticiler tarafından serbestçe tespit edilebilir.
Pratikte bu şu anlama geliyor: iki antrepo aynı mal için farklı fiyat verebilir, aynı antrepo iki müşteriye farklı birim fiyat uygulayabilir. Bu yüzden "antrepo fiyatı şudur" diye bir liste aramak yerine kendi yükünüz için yazılı teklif istemek gerekir.
Nereden bakabilirsiniz? Genel antrepolarda uygulanacak yıllık fiyat tarifesi, işletici tarafından Ocak ayı sonuna kadar ilgili gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğüne gönderilir (Gümrük Yönetmeliği md. 525). Bazı bölge müdürlükleri bu tarifeleri sitelerinde "Antrepo Yıllık Fiyat Tarifeleri" başlığıyla yayımlıyor; Doğu Karadeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü sitesinde de denetimi altındaki A tipi antrepoların yıllık fiyat tarifeleri yer alıyor. Bu tarifeler karşılaştırma için iyi bir başlangıç; ama bağlayıcı olan, sizinle işletme arasında imzalanan hizmet sözleşmesi ve o sözleşmeye eklenen tarifedir.
Faturaya giren kalemler: neye bakmalı?
Antrepolar kalemleri farklı adlandırır. Aşağıdaki liste, karşılaşacağınız kalemlerin haritası:
Bir de ödeme maddesi var: bölge müdürlüklerinde yayımlanan tarifelerde "antrepodan çekilen malların ardiye ücretleri çıkış esnasında fatura mukabilinde tahsil edilir, vadesinde tahsil edilemeyen tutarlar için ek fark tahakkuk ettirilir" gibi hükümler görülüyor. Yani çıkış günü beklemediğiniz bir toplamla karşılaşmamak için giriş öncesi tahmini toplamı yazılı alın.

Limanda bekletmek mi, antrepoya almak mı?
| Liman / geçici depolama | Gümrüklü antrepo | |
|---|---|---|
| Süre | Denizyolu 45 gün, diğer yollar 20 gün (md. 46/2) | Sınırsız (md. 101/1) |
| Süre sonunda | İşlem başlamazsa tasfiye (md. 50) | Süre baskısı yok |
| Vergi | Ödenmez, teminat istenebilir (md. 48/1) | Ödenmez, teminat rejim gereği (md. 98) |
| Elleçleme | Sadece görünüş ve teknik özellik değişmeden (md. 49) | İzinle basit elleçleme yapılabilir (md. 102) |
| Gümrük kıymeti | — | Antrepo masrafları kıymete dahil edilmez (md. 104/1) |
| Kimin için | Birkaç gün içinde gümrüklenecek yük | Süreç uzayacak, kısmi çekiş veya müdahale gerekecek yük |
Kararın özü şu: kısa ve belirsiz süreli beklemelerde limanda kalmak mantıklı olabilir; süre uzayacaksa, malı bekleyen bir alıcı varsa veya eşyaya etiketleme/ayıklama gibi bir müdahale gerekiyorsa antrepo daha doğru yerdir. Antrepo süre baskısını kaldırır; ama depolama ücretini kaldırmaz. Yani "süre sınırsız" cümlesini "maliyet durur" diye okumamak gerekir.
Liman tarafındaki tabloyu daha önce konteyner limanda bekliyor yazımızda adım adım anlatmıştık; malın bir kısmını satıp kademeli çekmek istiyorsanız parça parça gümrükleme rehberi devreye giriyor.
Beyanname sonrası 30 gün tuzağı
Az bilinen ama pahalıya patlayan bir kural: antrepodaki eşya için gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin eden beyanname verilmişse, gümrük işlemlerinin beyannamenin tescil tarihinden itibaren 30 gün içinde bitirilmesi gerekir. Bu süre içinde işlemler bitirilemezse eşya tasfiye edilir (kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı Gümrük Rehberi).
Pratik anlamı: beyannameyi "nasılsa antrepoda bekliyor" diye erken tescil etmek, elinizdeki esnekliği 30 güne indirir. Çıkış tarihi netleşmeden tescil yapılmamalı.
Teklif isterken sorulacak 8 soru
Bu sekiz sorunun cevabı yazılıysa iki antrepo teklifini elma elmayla karşılaştırabilirsiniz. Aksi halde "günlük şu kadar" cümlesi toplam maliyeti göstermez.
Maliyeti düşüren altı hamle
Trabzon'da pratik notlar
Trabzon'da yükün nerede bekleyeceği çoğu zaman iki kapıya bakıyor: liman ve gümrüklü antrepo. Sarp'tan tırla gelen yüklerde sınır kapısında bekletmek yerine Trabzon'da antrepoya almak hem süre hem müdahale esnekliği sağlıyor; ama karar yukarıdaki kalemler karşılaştırılmadan verilmemeli. Karayolu yükünde limandaki pencere 20 güne kadar indiği için, tırın Trabzon'a varışı ile gümrük işleminin planlanması arasındaki takvim baştan konuşulmalı. Sarp tarafındaki akışı Sarp'tan tırla gelen ithal yük yazımızda, ihracat yükünün toplanmasını ise Rusya ve Gürcistan'a ihracat yükü yazımızda bulabilirsiniz.
Ak Antrepo olarak teklif verirken kalemleri ayrı ayrı yazıyoruz: depolama, elleçleme, giriş-çıkış ve varsa ek hizmetler. Böylece "günlük kaç lira" sorusunun cevabı, çıkış günü sürprizine dönüşmüyor.
Sık sorulan sorular
Antrepo ücreti gümrük vergisine dahil mi?
Hayır. İthal eşyası için gümrük yükümlülüğü doğduğunda, eşyanın antrepo masrafları ile antrepoda kaldığı sürece muhafaza masrafları, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattan ayrı gösterilmeleri şartıyla gümrük kıymetine dahil edilmez (md. 104/1). Faturada ayrı satır olarak görünmesi bu açıdan önemlidir.
Antrepoda ne kadar süre bekletebilirim?
Gümrük antreposunda kalış süresi kural olarak sınırsızdır (md. 101/1). Gümrük idaresi gerekli gördüğü hallerde eşyaya yeni bir işlem tayini için süre belirleyebilir; ayrıca beyanname tescili sonrası 30 günlük işlem süresi ayrıca işler.
Antrepo ücretini malı satan taraf mı öder?
Antrepo rejiminde beyanı yapan "kullanıcı" ile hizmeti veren "işletici" ayrı taraflardır (md. 93/2). Ücret, hizmet sözleşmesini kim imzaladıysa ona aittir. Satış sözleşmesinde bu kalemin kime ait olduğu yazılı değilse tartışma çıkar; teslim şeklini (Incoterms) belirlerken antrepo ve depolama masrafını ayrıca konuşun.
Antrepo fiyatı pazarlık edilir mi?
Evet. Tarife işletme tarafından belirlendiği için, yükün düzenli olması, uzun süreli kalış veya yıllık sözleşme pazarlıkta elinizi güçlendirir. Yazılı teklif almak ve sözleşmeye eklemek şartıyla.
---
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; gümrük ve dış ticaret mevzuatı hükümleri yerine geçmez. Yükünüze özel durumda gümrük müşavirinizle birlikte hareket edin.