Gümrük

Antrepo Ücreti Nasıl İşliyor? Limanda Bekletmek mi, Antrepoya Almak mı?

8 dk1478 kelime
Gümrüklü antrepo deposunda paletler üzerinde bekleyen koliler ve raf sistemleri

Liman ardiye mi, antrepo mu? Konteyner geldiğinde en pahalı hata yanlış yerde bekletmek. Faturadaki kalemler, süre sınırları ve teklif isterken sorulacak sorular.

Mal Trabzon Limanı'na geldi, konteyner boşaltılmıyor, alıcı ödemeyi geciktiriyor ya da gümrük işlemi hazır değil. Her gün bir masraf kalemi işliyor. Bu noktada ithalatçının sorusu hep aynı: "Malı antrepoya alsam daha mı ucuza gelir, antrepo benden ne ister?"

Bu yazıda tek bir fiyat vermiyoruz; çünkü tek bir fiyat yok. Antrepo ücreti işletmeye, eşyanın cinsine, hacmine ve kalış süresine göre değişir. Bunun yerine faturanın nasıl oluştuğunu, hangi kalemleri mutlaka sormanız gerektiğini ve limanda bekletmenin nerede sınıra dayandığını mevzuatla birlikte anlatıyoruz.

Bu rehber; Trabzon'a denizyolu ya da Sarp üzerinden karayoluyla mal getiren ithalatçılar, ihracatçılar, forwarder'lar ve toptancılar için hazırlandı.

Kısa cevap: dört cümle

  • • Limanda (geçici depolamada) beklemenin süresi sınırsız değil: denizyoluyla gelen eşyada 45 gün, diğer yollarla gelen eşyada 20 gün (4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 46/2). Bu sürede işlem tamamlanmazsa eşya tasfiye sürecine girer (md. 50).

  • • Gümrük antreposunda kalış süresi sınırsızdır (md. 101/1) ama bu "ücretsiz" demek değil; depolama ücreti gün işlemeye devam eder.

  • • Antrepo ücretini antrepo işleticisi belirler; genel antrepolarda yıllık fiyat tarifesi Ocak ayı sonuna kadar ilgili gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğüne gönderilir (Gümrük Yönetmeliği md. 525).

  • • Antrepo masrafları ve muhafaza masrafları, fiilen ödenen fiyattan ayrı gösterilmek şartıyla gümrük kıymetine dahil edilmez (md. 104/1). Yani doğru faturalandığı sürece vergi matrahınızı büyütmez.
  • Gümrüklü antrepo deposunda paletler üzerinde bekleyen koliler ve raf sistemleri
    Antrepo maliyeti depolama, elleçleme ve giriş-çıkış kalemlerinden oluşur

    Antrepo ücretini kim belirliyor?

    Antrepo işleticisi, gümrük antreposu işletmesine izin verilen taraftır (md. 93/2). Hizmetin fiyatını da o belirler. Bölge müdürlüklerinin yayımladığı tarifelerde bu açıkça yazıyor: hizmet tarifesi eşyanın türü, kıymeti, ambalajı, hacmi, tonajı, depolama süresi ve ödeme şekline göre belirlenir ve işleticiler tarafından serbestçe tespit edilebilir.

    Pratikte bu şu anlama geliyor: iki antrepo aynı mal için farklı fiyat verebilir, aynı antrepo iki müşteriye farklı birim fiyat uygulayabilir. Bu yüzden "antrepo fiyatı şudur" diye bir liste aramak yerine kendi yükünüz için yazılı teklif istemek gerekir.

    Nereden bakabilirsiniz? Genel antrepolarda uygulanacak yıllık fiyat tarifesi, işletici tarafından Ocak ayı sonuna kadar ilgili gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğüne gönderilir (Gümrük Yönetmeliği md. 525). Bazı bölge müdürlükleri bu tarifeleri sitelerinde "Antrepo Yıllık Fiyat Tarifeleri" başlığıyla yayımlıyor; Doğu Karadeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü sitesinde de denetimi altındaki A tipi antrepoların yıllık fiyat tarifeleri yer alıyor. Bu tarifeler karşılaştırma için iyi bir başlangıç; ama bağlayıcı olan, sizinle işletme arasında imzalanan hizmet sözleşmesi ve o sözleşmeye eklenen tarifedir.

    Faturaya giren kalemler: neye bakmalı?

    Antrepolar kalemleri farklı adlandırır. Aşağıdaki liste, karşılaşacağınız kalemlerin haritası:

  • Depolama / ardiye: Genelde "gün × birim" mantığıyla işler. Birim metrekare, palet, ton, konteyner veya eşyanın kıymeti olabilir. Minimum kalış süresi (örneğin ilk 7 veya 15 gün) şartı koyan tarifeler var.

  • Giriş ve çıkış işlem ücreti: Antrepo beyannamesinin işlenmesi, kayıt, evrak kontrolü. Giriş ve çıkış çoğu tarifede ayrı kalemdir.

  • Elleçleme: Forklift, vinç, konteyner boşaltma/yükleme, istifleme. Bu kalem, depolama kaleminden daha hızlı büyüyebilir; çünkü işçilik ve ekipman saatine bağlıdır.

  • Tartım, sayım, ölçüm: Özellikle dökme ve kıymetli eşyada ayrıca faturalanır.

  • Basit elleçleme hizmetleri: Etiketleme, yeniden ambalajlama, paletleme gibi işlemler gümrük idaresinin izniyle yapılabilir (md. 102). Bunlar antrepo ücretine dahil değildir, ayrı işçilik olarak yazılır.

  • Geçici çıkarma: Eşyanın gümrük idaresinin izniyle antrepodan geçici olarak çıkarılması ayrı bir işlem ve ek maliyettir (md. 103).

  • Sigorta: Antrepo işleticisi eşyanın gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlamakla sorumludur (md. 96); ancak ticari riskler için ayrı sigorta isteyip istemediğinizi netleştirin.

  • Gümrük müşavirliği ve nakliye: Antrepo hizmeti bunları kapsamaz. Teklifi alırken bu iki kalemin kimde olduğunu yazılı sorun.
  • Bir de ödeme maddesi var: bölge müdürlüklerinde yayımlanan tarifelerde "antrepodan çekilen malların ardiye ücretleri çıkış esnasında fatura mukabilinde tahsil edilir, vadesinde tahsil edilemeyen tutarlar için ek fark tahakkuk ettirilir" gibi hükümler görülüyor. Yani çıkış günü beklemediğiniz bir toplamla karşılaşmamak için giriş öncesi tahmini toplamı yazılı alın.

    Antrepo koridorunda istiflenmiş koliler ve zemin işaretleri
    Depolama ücreti çoğu tarifede palet, metrekare, ton veya konteyner birimi üzerinden günlük işler

    Limanda bekletmek mi, antrepoya almak mı?

    Liman / geçici depolamaGümrüklü antrepo
    SüreDenizyolu 45 gün, diğer yollar 20 gün (md. 46/2)Sınırsız (md. 101/1)
    Süre sonundaİşlem başlamazsa tasfiye (md. 50)Süre baskısı yok
    VergiÖdenmez, teminat istenebilir (md. 48/1)Ödenmez, teminat rejim gereği (md. 98)
    ElleçlemeSadece görünüş ve teknik özellik değişmeden (md. 49)İzinle basit elleçleme yapılabilir (md. 102)
    Gümrük kıymeti—Antrepo masrafları kıymete dahil edilmez (md. 104/1)
    Kimin içinBirkaç gün içinde gümrüklenecek yükSüreç uzayacak, kısmi çekiş veya müdahale gerekecek yük

    Kararın özü şu: kısa ve belirsiz süreli beklemelerde limanda kalmak mantıklı olabilir; süre uzayacaksa, malı bekleyen bir alıcı varsa veya eşyaya etiketleme/ayıklama gibi bir müdahale gerekiyorsa antrepo daha doğru yerdir. Antrepo süre baskısını kaldırır; ama depolama ücretini kaldırmaz. Yani "süre sınırsız" cümlesini "maliyet durur" diye okumamak gerekir.

    Liman tarafındaki tabloyu daha önce konteyner limanda bekliyor yazımızda adım adım anlatmıştık; malın bir kısmını satıp kademeli çekmek istiyorsanız parça parça gümrükleme rehberi devreye giriyor.

    Beyanname sonrası 30 gün tuzağı

    Az bilinen ama pahalıya patlayan bir kural: antrepodaki eşya için gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin eden beyanname verilmişse, gümrük işlemlerinin beyannamenin tescil tarihinden itibaren 30 gün içinde bitirilmesi gerekir. Bu süre içinde işlemler bitirilemezse eşya tasfiye edilir (kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı Gümrük Rehberi).

    Pratik anlamı: beyannameyi "nasılsa antrepoda bekliyor" diye erken tescil etmek, elinizdeki esnekliği 30 güne indirir. Çıkış tarihi netleşmeden tescil yapılmamalı.

    Teklif isterken sorulacak 8 soru

  • Depolama fiyatının birimi ne: gün × m², palet, ton, konteyner? Minimum kaç gün ücret alıyorsunuz?

  • Giriş ve çıkış ücretleri ayrı mı? Konteyner boşaltma ve istif bu fiyata dahil mi?

  • Elleçleme saat ücreti mi, iş başı mı? Mesai dışı ve hafta sonu farkı var mı?

  • Tartım, sayım, fotoğraflama, etiketleme ek ücret mi? Birim fiyatı ne?

  • Sigorta dahil mi? Hasar veya kayıpta sorumluluğunuzun sınırı ne (md. 96 çerçevesinde)?

  • Kısmi çekişte her parti için ayrı çıkış ücreti alıyor musunuz?

  • Ödeme ne zaman: çıkışta mı, ay sonunda mı? Gecikmede ek fark işliyor mu?

  • Yıllık fiyat tarifenizi ve hizmet sözleşmenizi görebilir miyim? Fiyat güncelleme maddesi ne diyor?
  • Bu sekiz sorunun cevabı yazılıysa iki antrepo teklifini elma elmayla karşılaştırabilirsiniz. Aksi halde "günlük şu kadar" cümlesi toplam maliyeti göstermez.

    Maliyeti düşüren altı hamle

  • • Konteyneri antrepoda boşaltın, konteyneri bekletmeyin. Konteynerin kendi bekleme bedeli ile antrepo depolama bedeli ayrı kalemlerdir; ikisini üst üste ödemeyin.

  • • Yükü paletli ve etiketli gönderin. Düzensiz istif, elleçleme saatini büyütür; elleçleme de en hızlı artan kalemdir.

  • • Kısmi çekiş planını önceden yapın. Her partide ayrı çıkış ücreti varsa partileri birleştirmek toplamı düşürür.

  • • Beyannameyi zamanında tescil edin. Yukarıdaki 30 gün kuralı erken tescili cezalandırır.

  • • Liman süresini takvimleyin. Denizyolunda 45, karayolunda 20 günlük pencere dolmadan antrepo girişini tamamlayın; son günkü telaş genelde en pahalı senaryodur.

  • • Rejimi doğru seçin. Serbest dolaşımdaki malın gümrüklü antrepoya konulması ancak belirli şartlarla mümkündür (md. 100); böyle bir mal için ticari depo daha ekonomik olabilir. Yükün statüsünü giriş öncesi netleştirin.
  • Trabzon'da pratik notlar

    Trabzon'da yükün nerede bekleyeceği çoğu zaman iki kapıya bakıyor: liman ve gümrüklü antrepo. Sarp'tan tırla gelen yüklerde sınır kapısında bekletmek yerine Trabzon'da antrepoya almak hem süre hem müdahale esnekliği sağlıyor; ama karar yukarıdaki kalemler karşılaştırılmadan verilmemeli. Karayolu yükünde limandaki pencere 20 güne kadar indiği için, tırın Trabzon'a varışı ile gümrük işleminin planlanması arasındaki takvim baştan konuşulmalı. Sarp tarafındaki akışı Sarp'tan tırla gelen ithal yük yazımızda, ihracat yükünün toplanmasını ise Rusya ve Gürcistan'a ihracat yükü yazımızda bulabilirsiniz.

    Ak Antrepo olarak teklif verirken kalemleri ayrı ayrı yazıyoruz: depolama, elleçleme, giriş-çıkış ve varsa ek hizmetler. Böylece "günlük kaç lira" sorusunun cevabı, çıkış günü sürprizine dönüşmüyor.

    Sık sorulan sorular

    Antrepo ücreti gümrük vergisine dahil mi?

    Hayır. İthal eşyası için gümrük yükümlülüğü doğduğunda, eşyanın antrepo masrafları ile antrepoda kaldığı sürece muhafaza masrafları, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattan ayrı gösterilmeleri şartıyla gümrük kıymetine dahil edilmez (md. 104/1). Faturada ayrı satır olarak görünmesi bu açıdan önemlidir.

    Antrepoda ne kadar süre bekletebilirim?

    Gümrük antreposunda kalış süresi kural olarak sınırsızdır (md. 101/1). Gümrük idaresi gerekli gördüğü hallerde eşyaya yeni bir işlem tayini için süre belirleyebilir; ayrıca beyanname tescili sonrası 30 günlük işlem süresi ayrıca işler.

    Antrepo ücretini malı satan taraf mı öder?

    Antrepo rejiminde beyanı yapan "kullanıcı" ile hizmeti veren "işletici" ayrı taraflardır (md. 93/2). Ücret, hizmet sözleşmesini kim imzaladıysa ona aittir. Satış sözleşmesinde bu kalemin kime ait olduğu yazılı değilse tartışma çıkar; teslim şeklini (Incoterms) belirlerken antrepo ve depolama masrafını ayrıca konuşun.

    Antrepo fiyatı pazarlık edilir mi?

    Evet. Tarife işletme tarafından belirlendiği için, yükün düzenli olması, uzun süreli kalış veya yıllık sözleşme pazarlıkta elinizi güçlendirir. Yazılı teklif almak ve sözleşmeye eklemek şartıyla.

    ---

    Kaynaklar

  • • 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 46 (gümrükçe onaylanmış işlem için süreler), md. 48 (geçici depolama), md. 49 (geçici depolanan eşyada elleçleme), md. 50 (tasfiye), md. 93 (antrepo rejimi ve taraflar), md. 96 (işleticinin sorumluluğu), md. 98 (teminat), md. 100 (serbest dolaşımdaki eşya), md. 101 (kalış süresi), md. 102 (elleçleme), md. 103 (geçici çıkarma), md. 104 (gümrük kıymeti). Metin: mevzuat.gov.tr – Gümrük Kanunu.

  • • Gümrük Yönetmeliği md. 525 (genel antrepolarda uygulanacak yıllık fiyat tarifesinin Ocak ayı sonuna kadar bölge müdürlüğüne gönderilmesi).

  • • T.C. Ticaret Bakanlığı Gümrük Rehberi: "Eşyanızı antrepoda ne kadar süre tutabilirsiniz?" — gumrukrehberi.gov.tr.

  • • Doğu Karadeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü, Antrepo Yıllık Fiyat Tarifeleri.

  • • Bölge müdürlüklerinde yayımlanan antrepo yıllık fiyat tarifeleri (birim, ödeme ve gecikme maddeleri örnekleri).
  • Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; gümrük ve dış ticaret mevzuatı hükümleri yerine geçmez. Yükünüze özel durumda gümrük müşavirinizle birlikte hareket edin.