Gümrük

Türkiye'de Şirketim Yok: Malımı Trabzon'da Antrepoda Bekletebilir miyim?

5 dk981 kelime
Depoda streçli paletlerin yanında tekerlekli valizli yabancı iş insanı ile tabletli, yelekli depo görevlisinin tokalaşması; arkada raflar ve forklift

Rusya, Gürcistan, İran veya Orta Asya'dan mal satan, Türkiye'de şirketi olmayan firmalar için Trabzon'da gümrüklü antrepo kullanmanın yolları, adımlar ve sık sorulan sorular.

Evet, Türkiye'de şirketi olmayan yabancı bir firmanın malı da Trabzon'da gümrüklü antrepoda bekletilebilir; ancak gümrük işlemlerinin Türkiye'de yerleşik bir kişi üzerinden yürütülmesi gerekir. Pratikte bu, malı Türk alıcınızın adına antrepoya almak, Türkiye'de yerleşik bir temsilciyle (dolaylı temsil) çalışmak ya da Türkiye'de bir şube veya şirket açmak anlamına gelir. Mal antrepodayken vergi ödenmez; sonra Türkiye'deki bir alıcıya devredebilir, parça parça satabilir veya başka bir ülkeye yeniden ihraç edebilirsiniz.

Bu yazı; Rusya, Gürcistan, Azerbaycan, İran ve Orta Asya'dan Türkiye'ye mal satan ya da Trabzon'u stok noktası olarak kullanmak isteyen yabancı firmalar, onların Türkiye'deki aracıları, nakliyeciler ve forwarder'lar için hazırlandı.

Türkiye'de şirketi olmayan yabancı firmanın malını Trabzon'da antrepoya alma yolları (infografik)

Neden "Türkiye'de yerleşik" olmak önemli?

Gümrük Kanunu'na göre bir beyanname, beyan sahibine özel yükümlülükler getiriyorsa, beyan sahibinin Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik olması gerekir (Gümrük Kanunu md. 62/2). Yerleşik kişi; Türkiye'de yerleşim yeri olan gerçek kişiler ile Türkiye'de kayıtlı işyeri, kanuni iş merkezi veya şubesi bulunan tüzel kişilerdir (md. 3/4).

Antrepo rejimi beyanı, eşyanın vergisiz bekletilmesi ve antrepodan izinsiz çıkarılmaması gibi sorumluluklar doğurduğu için, işlemi kimin adına yapacağınızı baştan netleştirmek gerekir. Kanun bu şartın üç istisnasını sayar: transit beyanı, geçici ithalat beyanı ve gümrük idaresinin uygun bulması halinde arızi (tek seferlik) beyan. Düzenli ticaret yapan bir firma için arızi beyana güvenmek doğru bir plan değildir.

Yabancı firma için 4 pratik yol

  • Türk alıcı adına antrepoya alma: Malı Türkiye'deki bir alıcıya sattıysanız, antrepo beyanı alıcının adına yapılabilir. Alıcı malı antrepoda bekletir, ihtiyacı kadarını gümrükleyerek çeker.

  • Türkiye'de yerleşik temsilciyle çalışma (dolaylı temsil): Gümrük işlemleri için temsilci atanabilir. Temsilci, transit taşımacılık ve arızi beyan dışındaki durumlarda Türkiye'de yerleşik olmalıdır. Dolaylı temsilde temsilci kendi adına ama sizin hesabınıza hareket eder; doğrudan temsilde ise sizin adınıza ve hesabınıza (md. 5). Dolaylı temsilci, sizinle birlikte sorumluluk üstlendiği için bu konuyu sözleşmeyle netleştirir.

  • Türkiye'de şube veya şirket açma: Trabzon'u sürekli stok noktası olarak kullanacaksanız kalıcı çözüm budur. Şube de yerleşiklik için yeterlidir (md. 3/4-b).

  • Malı yalnızca geçirme (transit): Mal Türkiye'de satılmayacak, yalnızca İran, Gürcistan, Azerbaycan veya Orta Asya'ya geçecekse transit beyanında yerleşiklik şartı aranmaz. Trabzon'da bekletme ve aktarma ayrıntıları için transit yükü Trabzon'da bekletme yazımıza bakın.
  • Hangi yolun uygun olduğu; malın kime satılacağına, ne kadar bekleyeceğine ve Türkiye'de kalıp kalmayacağına göre değişir. Bu kararı bir gümrük müşaviriyle birlikte vermenizi öneririz.

    Adım adım: yabancı firmanın malını Trabzon'da antrepoya almak

  • Malın varış yolunu belirleyin: Deniz yoluyla Trabzon Limanı'na konteyner mi gelecek, yoksa karayoluyla Sarp'tan tır mı? Bkz. konteyneri limandan antrepoya alma ve Sarp'tan gelen yükü antrepoya alma.

  • Beyan sahibini seçin: Türk alıcı mı, yerleşik temsilci mi, yoksa kendi şubeniz mi? Belgelerde (fatura, konşimento/CMR) alıcı bilgisinin bu seçimle tutarlı olmasına dikkat edin.

  • Gümrük müşaviri ve temsil yetkisini ayarlayın: Temsilci, temsilin doğrudan mı dolaylı mı olduğunu belirtmek ve temsil yetki belgesini gümrük idaresine sunmak zorundadır (md. 5).

  • Antrepoya önceden bilgi verin: Ürün cinsi, koli/palet sayısı, ağırlık, ambalaj tipi, tahmini varış ve bekleme süresi.

  • Antrepo beyanı ve kabul: Mal antrepo rejimine alınır, sayılır ve kayda geçer. Bu aşamadan sonra eşya ithalat vergileri ödenmeden bekler (md. 93).

  • Çıkış yolunu seçin: Türk alıcıya satış, parça parça gümrükleme, başka ülkeye yeniden ihracat veya transit.
  • Giriş evrakının ayrıntılı listesi için antrepo giriş belgeleri yazımıza göz atabilirsiniz.

    Mal antrepodayken neler yapabilirsiniz?

  • • Gümrüklemeden satmak: Antrepodaki eşya gümrüklenmeden başka bir kişiye devredilebilir. Türkiye'de bulduğunuz bir alıcıya malı antrepoda devredebilirsiniz; gümrüklemeyi alıcı yapar. Bkz. antrepoda eşya devri.

  • • Parça parça satmak: Malın tamamını tek seferde gümrüklemek zorunda değilsiniz. Bkz. antrepodan parça parça gümrükleme.

  • • Komşu ülkeye yeniden satmak: Mal Türkiye'de gümrüklenmeden Gürcistan, Rusya, Azerbaycan veya Orta Asya'daki bir alıcıya gönderilebilir. Bkz. antrepodan çıkış seçenekleri.

  • • Elleçleme yaptırmak: Paletleme, etiketleme, ambalaj yenileme gibi işlemler gümrük idaresinin izniyle yapılabilir (md. 102). Bkz. antrepoda elleçleme işlemleri.
  • Antrepo rejiminde kalış süresi esas olarak sınırsızdır (md. 101/1); ancak eşya gümrük idaresinin izni olmadan antrepodan çıkarılamaz (md. 98).

    Neden Trabzon?

    Trabzon Limanı ve Sarp sınır kapısına yakınlık; Gürcistan, Rusya, Azerbaycan, İran ve Orta Asya'ya giden yolların kesiştiği bir konum demektir. Yabancı firma için bu, aynı stoktan hem Türkiye'deki alıcılara hem de komşu ülkelere satış yapabilmek anlamına gelir. Rize, Giresun, Artvin, Gümüşhane, Ordu ve Samsun'daki alıcılara dağıtım da Trabzon'dan planlanabilir. Bölgesel avantajları Trabzon'un lojistik avantajları yazımızda anlattık.

    Sık sorulan sorular

    Türkiye'de şirketim yok, malımı doğrudan kendi adıma antrepoya alabilir miyim?

    Genellikle hayır. Antrepo beyanı gibi yükümlülük doğuran beyanlarda beyan sahibinin Türkiye'de yerleşik olması gerekir (md. 62/2). Bu nedenle Türk alıcınız, Türkiye'de yerleşik bir temsilci veya kendi şubeniz üzerinden ilerlemeniz gerekir.

    Dolaylı temsil ile doğrudan temsil arasındaki fark nedir?

    Doğrudan temsilde temsilci sizin adınıza ve hesabınıza; dolaylı temsilde kendi adına ama sizin hesabınıza işlem yapar (md. 5). Yabancı firmalar için genellikle dolaylı temsil gündeme gelir; sorumluluk paylaşımını yazılı sözleşmeyle belirleyin.

    Mal Türkiye'de satılmayacaksa ne yapmalıyım?

    Mal yalnızca Türkiye üzerinden başka bir ülkeye geçecekse transit rejimi kullanılabilir; transit beyanında yerleşiklik şartı aranmaz. Malı Trabzon'da bekletip sonra yeniden ihraç etmek isterseniz, yolu müşavirinizle birlikte planlayın. Ayrıca transit ticaret ve re-export rehberimize bakabilirsiniz.

    Antrepoda beklerken gümrük vergisi öder miyim?

    Hayır. Vergiler, mal serbest dolaşıma girerken, yani Türkiye'deki alıcı gümrüklediğinde gündeme gelir. Mantığı gümrük vergisi erteleme rehberimizde anlattık.

    Teklif için hangi bilgileri göndermeliyim?

    Ürün cinsi, koli/palet sayısı, yaklaşık ağırlık, malın geliş yolu (konteyner/tır), tahmini varış tarihi, bekleme süresi ve malın Türkiye'de mi satılacağı yoksa başka ülkeye mi gideceği yeterlidir.

    Ak Antrepo ile planlayın

    Malınızı Trabzon'da stoklamak istiyorsanız, mal yola çıkmadan bizi arayın: 0531 662 11 99. WhatsApp'tan yazmak için buraya tıklayın veya iletişim sayfamızdan ulaşın. Adresimiz: Gözalan, 61180 Ortahisar/Trabzon. Hizmetlerimizin ayrıntısı antrepo hizmetleri ve gümrük ve lojistik sayfalarında. Gümrüklenmiş (serbest dolaşımdaki) mallarınız için Trabzon depo kiralama sayfamıza göz atın.

    ---

    Kaynaklar

  • • 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 3/4 (Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik kişi), md. 5 (temsil; doğrudan ve dolaylı temsil), md. 62/2 (beyan sahibinin yerleşik olması ve istisnaları), md. 93 (antrepo rejimi), md. 98 (izinsiz çıkış yasağı), md. 101/1 (kalış süresi), md. 102 (elleçleme). Metin: mevzuat.gov.tr – Gümrük Kanunu.

  • • Gümrük Yönetmeliği md. 328–329 (antrepo tipleri: genel antrepolar A, B, F; özel antrepolar C, D, E).
  • Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; işleminize özel durumlar için gümrük müşavirinize danışın.