lojistik

Antrepo Faturası Gümrük Vergisini Artırır mı? İthalatta KDV Matrahı ve Gümrük Kıymeti

10 dk1919 kelime
Gümrüklü antrepo deposunda masada antrepo faturası ve gümrük beyannamesi dosyalarını inceleyen görevli; arkada raflar ve paletler (temsili görsel)

Antrepo faturası gümrük vergisini büyütmez; ithalat KDV matrahı ise ayrı kurallarla işler. İki hesabı ayırmak, çekiş tarihinde sürpriz yaşamamak için yeterli.

Antrepo faturası geldi ve muhasebeci sordu: "Bu ithalatta vergiye girer mi?" Doğru cevap tek cümleyle verilemiyor, çünkü burada iki ayrı hesap var: gümrük vergisinin hesaplandığı gümrük kıymeti ve ithalatta ödenen KDV'nin matrahı. Antrepo, ardiye ve depolama ücretleri gümrük kıymetine eklenmez; ama ithalatta KDV matrahı ayrı kurallarla çalışır ve gümrük antrepolarındaki ardiye/depolama hizmetleri KDV'den istisna olduğu için, beyannamenin tescil tarihine kadar olan kısım "vergilendirilmeyen gider" olarak ithalat KDV matrahına girebilir (KDV Kanunu md. 21/1-c).

Bu yazı; ithal malını Trabzon'da antrepoda bekleten ithalatçılar, müşteri yükünü gümrüklü depoda tutan forwarder'lar ve maliyet hesabını önceden yapmak isteyen ihracatçılar için hazırlandı. Genel bilgilendirmedir; somut beyanınızda matrah kalemlerini gümrük müşavirinizle birlikte netleştirin.

Antrepo ve ardiye faturalarının gümrük kıymeti ve ithalat KDV matrahı açısından karşılaştırması (temsili görsel)

Kısa cevap

  • • Gümrük kıymeti (gümrük vergisi matrahı) sınırlı sayıda unsurdan oluşur. Kıymet, eşyanın satış bedelidir (4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 24). Satış bedeline md. 27'de sayılan unsurlar eklenir: komisyonlar ve tellaliye (satın alma komisyonu hariç), kapların maliyeti, ambalaj bedeli, alıcının bedelsiz/düşük bedelle sağladığı mal ve hizmetler, satış koşulu olan royalti ve lisans ücretleri, hasıla payı ve giriş limanına/yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderleri (md. 27/1-e).

  • • Antrepo, ardiye, depolama, elleçleme gibi Türkiye içinde doğan hizmet bedelleri md. 27 listesinde yoktur. Ayrıca md. 28/a, giriş yerine varıştan sonra yapılan nakliye ve sigorta giderlerinin kıymete dahil edilmediğini açıkça yazar. Yani antrepo ücreti gümrük vergisini büyütmez.

  • • KDV tarafı ayrı işler. Gümrük antrepoları ve geçici depolama yerlerinde ithalat/ihracat işlemlerine konu mallar ile transit rejim kapsamındaki mallar için verilen ardiye, depolama ve terminal hizmetleri KDV'den istisnadır (KDV Kanunu md. 17/4-ö).

  • • İstisna, matrahı doğurur. Bu hizmetlerde KDV hesaplanmadığı için, md. 21/1-c uyarınca gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer gider ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ithalatta KDV matrahına dahil edilir. Gelir İdaresi'nin özelge uygulaması da aynı yöndedir: antrepo, ardiye, depolama ve terminal ödemeleri dahil, tescil tarihine kadar olan vergilendirilmemiş giderler matraha girer.

  • • Zamanlama kritiktir. Tescil tarihinden sonra işleyen depolama günleri ithalat KDV matrahına girmez; çünkü matrah tescil anında oluşur. Bu yüzden malı ne kadar bekletirseniz, matraha giren pay da o kadar büyür — ama yalnızca tescile kadar olan kısım.

  • • Kur da tescile bağlıdır. Kıymetin TL olarak beyanı zorunludur ve yabancı para, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan TCMB döviz satış kuru üzerinden çevrilir (md. 30). Antrepo rejiminde eşya, ithalat vergilerine tabi tutulmamış ve serbest dolaşıma girmemiş eşya olduğu için (md. 93/1-a) gümrük gözetimi altında bekler; vergiler serbest dolaşıma girişte tahsil edilir (md. 74). Bu yüzden kur ve matrah, çekiş beyannamenizin tescil anına göre sabitlenir.
  • İki ayrı hesap: gümrük kıymeti ve ithalat KDV matrahı

    Gümrük kıymetiİthalat KDV matrahı
    DayanakGümrük Kanunu md. 23-31KDV Kanunu md. 21/1
    Antrepo/ardiye/depolama ücretiGirmez (md. 27 listesinde yok; md. 28/a)Beyanname tescile kadar olan, vergilendirilmeyen kısım girer
    Limana kadar navlun ve sigortaGiriş limanına kadar olan kısım girer (md. 27/1-e)Gümrük kıymeti üzerinden girer
    Limandan sonra iç taşımaGirmez (md. 28/a)Kural olarak girmez
    KurYükümlülüğün başladığı tarihteki TCMB döviz satış kuru (md. 30)Tescile kadar oluşan matrah kalemleri üzerinden

    Bu tablonun tek cümlelik özeti: antrepo faturası gümrük vergisini artırmaz, ama ithalat KDV matrahının içine oturabilir. Antrepo ücretinin limanda bekletmeyle karşılaştırması için antrepo ücreti ve limanda bekletme kıyası yazımıza bakabilirsiniz.

    Gümrük kıymetine neler girer?

    Kıymet hesabı eşyanın "gerçek bedeli"ni arar: alıcının satıcıya fiilen ödediği veya ödeyeceği fiyat (md. 24/3). Buna md. 27'deki unsurlar eklenir. İthalatçıların en çok karıştırdığı kalemler:

  • • Navlun ve sigorta: eşyanın Türkiye'deki giriş limanına veya yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderleri kıymete eklenir (md. 27/1-e). Trabzon limanına gelen bir yük için navlun ve sigorta limana kadar kıymetin içindedir; CIF fiyatla alınmışsa bu tutar zaten faturada görünür, FOB'da ise ayrıca eklenir.

  • • Giriş yerine kadar yükleme ve elleçleme: eşyanın giriş limanına kadar nakliyesiyle ilgili yükleme ve elleçleme giderleri de md. 27/1-e kapsamındadır. Buradaki ölçü "giriş yerine kadar" ifadesidir; limandan sonraki iç taşıma ve elleçleme bu kapsamda değildir (md. 28/a).

  • • Ambalaj ve kaplar: işçilik ve malzeme dahil ambalaj bedeli ile eşyayla tek eşya muamelesi gören kapların maliyeti kıymete eklenir (md. 27/1-a).

  • • Alıcının sağladığı mal ve hizmetler: alıcının bedelsiz veya düşük bedelle sağladığı malzeme, kalıp, alet, tasarım ve mühendislik hizmetleri uygun payla kıymete eklenir (md. 27/1-b).

  • • Royalti ve lisans ücretleri: satış koşulu ise ve fiyata dahil değilse eklenir (md. 27/1-c). Dağıtım veya tekrar satış hakkı için yapılan ödemeler satış koşulu değilse eklenmez (md. 27/5).

  • • Kıymete girmeyenler: giriş yerine varıştan sonraki nakliye ve sigorta, ithalattan sonraki montaj-kurma-teknik yardım, finansman faizi, çoğaltma hakları, satın alma komisyonları ve ithalat vergilerinin kendisi (md. 28). Ayrıca md. 27/2, ilaveler için nesnel ve ölçülebilir veri şartı koyar: belgesiz, tahmine dayalı ilave yapılamaz.
  • Antrepo faturası neden kıymete girmiyor?

    İki nedenle:

  • Liste sınırlıdır. Gümrük kıymeti, md. 24'teki satış bedeli ve md. 27'de sayılan ilavelerden oluşur. Depolama, ardiye, bekletme ve Türkiye içi elleçleme hizmetleri bu listede yer almaz.

  • md. 28/a açıktır. "Eşyanın ... giriş yerine varışından sonra yapılan nakliye ve sigorta giderleri" kıymete dahil edilmez. Trabzon'daki antreponuz, eşyanın giriş yerine vardıktan sonra kullanılan bir depodur; dolayısıyla depo ücreti kıymet hesabının dışındadır.
  • Uygulamada bu, şu pratik sonucu doğurur: antrepo ücretini kıymete ekleterek daha fazla gümrük vergisi ödemek diye bir şey yoktur. Ancak bu ücret yine de işletme maliyetinizdir ve aşağıdaki KDV tarafında karşınıza çıkar.

    KDV tarafı: istisna neden matrahı büyütüyor?

    Buradaki mekanizmayı anlamak için iki hükmü yan yana koymak gerekir:

  • • KDV Kanunu md. 17/4-ö (7104 sayılı Kanunla eklendi): gümrük antrepoları ve geçici depolama yerleri ile gümrük hizmetlerinin verildiği gümrüklü sahalarda; ithalat ve ihracat işlemlerine konu mallar ile transit rejim kapsamında işlem gören mallar için verilen ardiye, depolama ve terminal hizmetleri KDV'den istisnadır. Antrepo işletmesi bu hizmet için faturada KDV hesaplamaz.

  • • KDV Kanunu md. 21/1-c: ithalatta KDV matrahına; gümrük vergisi tarhına esas kıymet (md. 21/1-a), ithalat sırasında ödenen her türlü vergi-resim-harç-pay (md. 21/1-b) ile birlikte "gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler" ve mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler dahildir.
  • Bu iki hüküm birleşince şu sonuç çıkar: ardiye/depolama hizmeti KDV'den istisna olduğu için "vergilendirilmemiş" kalır ve beyannamenin tescil tarihine kadar işleyen kısmı ithalatta KDV matrahına dahil edilir. Gelir İdaresi'nin özelge uygulaması da bu yöndedir: gümrük antrepoları, geçici depolama yerleri ile ardiye, depolama ve terminal hizmetleri için yapılan ödemeler dahil, ithal edilen mala ilişkin beyannamenin tescil tarihine kadar yapılan ve vergilendirilmeyen gider ve ödemeler ithalatta katma değer vergisi matrahına dahil edilir. Kalemlerin beyanınıza nasıl yansıyacağını gümrük müşavirinizle teyit etmenizi öneririz.

    Üç pratik ayrıntı:

  • • Kapsam zamanla sınırlıdır. Matraha giren kısım, beyannamenin tescili anına kadar olan giderlerdir. Tescil tarihinden sonraki depolama günleri ithalat KDV matrahının dışındadır; çünkü ithalat işlemi ve matrahı tescil anında belirlenir.

  • • KDV'li hizmetler ayrıca eklenmez. Hizmet KDV'ye tabi ise (istisna dışında kalan bazı hizmetlerde olduğu gibi) ödenen KDV, md. 29/1-b uyarınca indirim konusu yapılır; matraha "vergilendirilmeyen gider" olarak ikinci kez eklenmez.

  • • Nakit akışı etkisi. KDV mükellefi ve indirim hakkı olan bir ithalatçı için bu kalem nihai bir maliyet değil, önce gümrükte ödenip sonra indirilen bir tutardır. Ancak indirim hakkının kullanılamadığı durumlarda (indirim hakkı olmayan mükellef, kısmi indirim, işletme dışı kullanım) doğrudan maliyete dönüşür. Bu yüzden matrah kalemlerini beyan öncesinde görmek önemlidir.
  • Antrepoda beklerken kur ve matrah ne zaman sabitlenir?

    Antrepo rejiminin ithalatçıya sağladığı avantaj verginin ertelenmesidir: eşya antrepoda beklerken ithalat vergileri ve ithalat KDV'si ödenmez; eşya ithalat vergilerine tabi tutulmamış, serbest dolaşıma girmemiş eşya olarak gümrük gözetimi altında bekler (md. 93/1-a) ve vergiler serbest dolaşıma girişte tahsil edilir (md. 74). Bu iki sonucu beraberinde getirir:

  • Kur, çekiş beyannamesinin tescil anına göre işler. Kıymetin TL beyanı zorunludur ve yabancı para, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan TCMB döviz satış kurlarıyla çevrilir (md. 30). Malı aylarca bekletirseniz, tescile kadar kur hareketi matrahı etkiler.

  • Fiyat ve kıymet kalemleri de tescile kadar netleşir. Satış bedelinde sonradan yapılan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler KDV matrahı tarafında md. 21/1-c kapsamında değerlendirilir. Aralık-Ocak kararını verirken bu iki kalemi birlikte hesaplamak için yıl sonu gümrükleme kararı yazımızdaki beş adımı kullanabilirsiniz.
  • Buna karşılık antrepo ücretinin kendisi, tescilden önceki kısmıyla yalnızca KDV matrahını etkiler; gümrük vergisi oranı üzerinden bir etkisi yoktur.

    Antrepoda bekleyen malın hasar ve sigorta tarafı ayrı bir konudur: sayım noksanlığı, yangın veya hırsızlıkta vergi sorumluluğunu ve poliçe kapsamını antrepodaki mal sigortalı mı yazımızda ele aldık.

    Faturanızı nasıl istemek işinizi kolaylaştırır?

    Antrepo hizmet faturası ile beyanname dosyası arasındaki ilişkiyi yönetmek için üç pratik öneri:

  • • Depolama dönemlerini ayrı kalemleyin. Hangi gün hangi döneme ait, hangi kısmı beyanname tescilinden önce, hangisi sonra? Fatura dönemi net okunursa matrah kalemi de tartışmasız hesaplanır.

  • • Beyanname öncesi fatura özetini isteyin. Çekişe hazırlanırken antrepo işletmesinden "tescil tarihine kadarki hizmet bedeli" özetini isteyin; gümrük müşaviriniz matrahı bu tutarla birlikte kursun.

  • • Elleçleme ve katma hizmetleri ayrı gösterin. Paketleme, etiketleme, palet düzeni gibi işler ile salt depolama bedelini ayrı satırlarda görmek, hangi kalemin hangi kapsama girdiğini izlemeyi kolaylaştırır. Hangi hizmetin nasıl faturalandığını antrepoda elleçleme işlemleri yazımızda anlattık; teklif aşamasında hangi bilgilerin gerektiğini ise teklif isterken gereken bilgiler yazısında topladık.
  • Trabzon ve Doğu Karadeniz'de pratik notlar

  • • Giriş limanı Trabzon ise, navlun ve sigortanın Trabzon'a kadar olan kısmı kıymetin, Trabzon'dan Rize, Giresun, Ordu veya Gümüşhane'ye yapılan iç taşımanın kıymetin dışındadır.

  • • Sarp/Sarp kapısı üzerinden tırla gelen yüklerde, eşyanın giriş yerine kadar olan taşıma bedeli ile Türkiye içindeki taşıma bedelinin faturada ayrılabilir olması, kıymet ilavelerinin doğru kurulmasını sağlar.

  • • Antrepo ücreti ve KDV matrahı ilişkisi, yıl sonu planlamasında (malı Aralık'ta mı, Ocak'ta mı gümrükleyeyim sorusunda) matrah ve kur kalemleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

  • • Faturalar beyanname dosyasında dursun. Depolama, ardiye ve elleçleme faturaları; hem matrah hem de olası bir incelemede ispat aracıdır. Masrafın kime ait olduğu sorusunu bekleme masrafını kim öder yazımızda üç ayrı fatura üzerinden ele aldık.
  • Sık sorulan sorular

    Antrepo ücreti gümrük vergisine eklenir mi?


    Hayır. Gümrük kıymeti, satış bedeli ve md. 27'de sayılan ilavelerden oluşur; antrepo/ardiye/depolama ücreti bu listede yoktur, ayrıca md. 28/a giriş yerine varıştan sonraki nakliye ve sigortayı kıymetin dışında bırakır.

    Ardiye faturası ithalatta KDV matrahına girer mi?


    Gümrük antreposu ve geçici depolama yerlerinde mallara verilen ardiye/depolama/terminal hizmetleri KDV'den istisnadır (md. 17/4-ö). Bu nedenle beyannamenin tescil tarihine kadar olan, vergilendirilmeyen kısmı ithalat KDV matrahına dahil edilir (md. 21/1-c ve İdare'nin özelge görüşü). Tescil tarihinden sonraki dönem matraha girmez.

    Malı üç ay antrepoda tuttum; üç aylık faturanın tamamı matraha mı girer?


    Hayır. Matraha giren kısım, beyanname tescil tarihine kadar olan giderlerdir. Tescil ile birlikte ithalat işlemi tamamlanır; sonraki depolama günleri ithalat KDV matrahının dışında kalır.

    Antrepo hizmetinde KDV istisnası varsa neden matrah artıyor?


    İstisna nedeniyle bu hizmet için KDV ödenmediği için tutar "vergilendirilmeyen gider" niteliği kazanır; kanun koyucu da ithalat KDV matrahına tescile kadarki vergilendirilmemiş giderlerin dahil edilmesini öngörür. Amaç, ithal edilen malın Türkiye'deki gümrüğe kadarki toplam maliyeti üzerinden vergilendirilmesidir.

    Elleçleme, etiketleme, paketleme gibi hizmetler ne olur?


    Bu hizmetlerin faturada ayrı gösterilmesi, hem KDV kapsamının hem de matrah kalemlerinin doğru okunmasını sağlar. Hizmet KDV'ye tabi ise ödenen KDV indirim konusu yapılır; istisna kapsamındaysa md. 21/1-c değerlendirmesi gündeme gelir.

    Antrepo ücretini malı satan taraf öderse kıymet değişir mi?


    Antrepo ücreti kıymete eklenmediği için ödeyen taraf kıymet hesabını değiştirmez. Ancak satıcının alıcı adına üstlendiği bazı giderler, satış bedelinin parçası hâline gelirse md. 24 ve md. 27 kapsamında değerlendirilir. Bu tür düzenlemeleri sözleşmede açıkça yazmak doğru olur.

    Sonuç

    Özetle: antrepo faturası gümrük vergisini artırmaz; ama beyanname tescile kadar olan ve KDV'den istisna edilmiş kısmıyla ithalat KDV matrahında görünür. Malı planlarken iki kalemi ayrı takip etmek yeterlidir: kıymet (gümrük vergisi) ve matrah (KDV). Trabzon'da antrepoda bekleyen yükünüz için depolama dönemlerini ve çekiş tarihini birlikte planlamak isterseniz, çekiş senaryonuza göre kalem kalem hesap çıkarabiliriz.

    Ak Antrepo — Trabzon gümrüklü antrepo ve lojistik. Yükünüzü limandan alıp vergisiz bekletelim, çekiş tarihine göre matrah ve maliyet planınızı birlikte kuralım. Teklif için 0531 662 11 99 numarasını arayabilir veya WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Parti parti çekiş planlamak isterseniz antrepodan parça parça gümrükleme yazımız da yol gösterir.