Gümrük

Antrepodaki Malımı Kim Çeker? Çekiş Günü: Evraklar, Vekaletname ve Teslim Tutanağı

12 dk2274 kelime
Trabzon'da gümrüklü antrepo yükleme rampasında forklift ve tıra yüklenen paletler; çekiş evraklarını teslim eden depo görevlisi (temsili görsel)

Antrepodaki mal, gümrük işlemleri bitirilip izin alınmadan çıkmaz; teslim taraflar arasındaki sözleşmeye göre yürür. Çekiş gününü adım adım anlatıyoruz.

"Beyannameyi yaptık, vergileri ödedik; malı bugün çekebilir miyim? Kamyonu kim gönderecek, şoför malı benim adıma alabilir mi?" İthalatçının çekiş günü sorduğu soru tam olarak bu. Kısa cevap iki katmanlıdır: mal, gümrük işlemleri bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan antrepodan çıkmaz (4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 98/3); fiziksel teslim ise eşya sahibi, taşıyıcı, işletici kuruluş veya temsilcileri arasındaki sözleşme hükümlerine göre yürür (Gümrük Yönetmeliği md. 130).

Bu yazı; ithal malını Trabzon'da gümrüklü antrepoda bekletip çekiş tarihini planlayan ithalatçılar, müşteri yükünü antrepodan çeken forwarder'lar ve yurt dışındaki satıcı adına hareket eden temsilciler için hazırlandı. Genel bilgilendirmedir; somut dosyanızda yetki ve evrak setini gümrük müşavirinizle ve antrepo işleticisiyle birlikte netleştirin.

Trabzon'da gümrüklü antrepo yükleme rampasında çekiş evraklarını teslim eden görevli ve palet yükleyen forklift (temsili görsel)

Kısa cevap

  • • Mal, gümrük izni olmadan çıkmaz. Kanun açıktır: teminat alınmış olsa bile, gümrük işlemlerine başlanmadan ve bu işlemler bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan antrepolardan kısmen veya tamamen eşya çıkartılamaz (md. 98/3). Yani antrepo ücretinin ödenmiş olması tek başına malı çıkarmaya yetmez; gümrük tarafı da kapanmış olmalıdır.

  • • Teslim, "işlemler bitti" anından sonra mümkün olur. Gümrük Yönetmeliği md. 130 uyarınca tabi tutulduğu gümrükçe onaylanmış işlem ve kullanımın gerektirdiği şartlar yerine getirilip gümrük vergileri ödendiğinde veya teminata bağlandığında gümrük işlemleri bitmiş sayılır ve eşya teslim edilebilir duruma gelir.

  • • Malı kim çekebilir? Eşya sahibi veya temsilcisi. Antrepo rejiminde kullanıcı, eşyanın antrepo rejimi beyanında bulunan kişi ya da bu kişinin hak ve yükümlülüklerinin devredildiği kişidir (md. 93/2). Gümrük işlemlerini ise sahipleri doğrudan temsille, gümrük müşavirleri dolaylı temsille takip eder (md. 225/1).

  • • Vekaletname ve yetki belgesi ibraz edilir. Temsilci; temsil edilen kişi adına hareket ettiğini beyan etmek, temsilin doğrudan mı dolaylı mı olduğunu belirtmek ve sahip olduğu temsil yetki belgesini gümrük idarelerine ibraz etmek zorundadır (md. 5/3).

  • • Stok kaydı çıkışta da tutulur. Antrepo rejimine tabi olarak antrepoya giren ve rejimi sona erdirerek antrepodan çıkarılan eşya antrepo stok kayıtlarında gösterilir (Gümrük Yönetmeliği md. 537/1); çekiş miktarınızla beyanınızın örtüşmesi bu kayıtlar üzerinden kontrol edilir.

  • • Antrepo, gümrük gözetimi altındaki eşyanın muhafazasından sorumludur (md. 96) ve antrepoya konulan eşyanın belgelerinde yazılı miktarları üzerinden gümrük idaresine karşı sorumludur (md. 106/1). Bu yüzden teslim anındaki sayım ve tutanak, sonradan çıkacak noksanlık tartışmasının ilk dayanağıdır.
  • Çekiş gününde dört taraf: kim neyi yapar?

    TarafÇekiş günündeki işiDayanak
    Eşya sahibi / antrepo kullanıcısıÇekiş talimatını yazılı verir, vergi ödeme veya teminat bilgisini paylaşır, antrepo hizmet faturasını mutabık kılarmd. 93/2, md. 4
    Temsilci / gümrük müşaviriBeyanı ve gümrük işlemlerini kapatır, izin ve evrak akışını yürütür, temsil yetki belgesini ibraz edermd. 5, md. 225, md. 226
    Antrepo işleticisiGümrük gözetimini ve kayıtları tutar, izin çıktıktan sonra eşyayı teslim eder, stok kaydına çıkış işlermd. 96, md. 99, GY md. 537
    Nakliyeci / sürücüTaşıma aracını getirir, yükleme sırasında sayıma katılır, teslim tutanağını imzalarGY md. 130, sözleşme

    Tabloda görüldüğü gibi "gümrükten çekme" ile "depodan teslim alma" aynı iş değil. Gümrük tarafı beyan ve izinle, depo tarafı stok kaydı ve teslimle kapanır. İkisini aynı güne sığdırmak istiyorsanız, iki tarafı da aynı sabah bilgilendirmiş olmanız gerekir.

    Malı benim adıma başkası çekebilir mi? Vekaletname şart mı?

    En sık karışan nokta burada. Üç ayrı soru var:

    1) Kimin temsilci olabileceği. Bütün kişiler, gümrük mevzuatıyla öngörülen işlemleri gerçekleştirmek üzere gümrük idarelerindeki işleri için bir temsilci tayin edebilir; ancak transit taşımacılık yapan veya arızi olarak beyanda bulunan kişiler hariç, temsilcinin Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik olması gerekir (md. 5/1-2). Yurt dışındaki alıcınızın kendi personeline "git malı al" demesi bu nedenle tek başına yetmez.

    2) Temsilin türü. Doğrudan temslide temsilci başkasının adına ve hesabına; dolaylı temslide kendi adına ama başkasının hesabına hareket eder (md. 5/3). Kanun, adına hareket ettiğini beyan etmeyen veya temsil yetkisi olmadığı hâlde başkası adına hareket ettiğini beyan eden kişiyi kendi adına ve kendi hesabına hareket ediyor sayar. Bu hüküm, pratikte şoförün "ben alıcının adamıyım" demesinin hiçbir hukuki sonuç doğurmayacağı anlamına gelir.

    3) İş takibinin sınırı. Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin faaliyetler, sahipleri ile bunların adına hareket edenler tarafından doğrudan temsil yoluyla veya gümrük müşavirleri tarafından dolaylı temsil yoluyla takip edilir ve sonuçlandırılır. Gerçek kişinin doğrudan temsil yoluyla iş takibi, geçerli vekaletnameye istinaden ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya ile özel kullanıma mahsus taşıt araçlarının gümrük işlemleriyle sınırlıdır (md. 225/1). Ticari bir ithalatta işin tamamını bir çalışanın doğrudan temsille yürütmesi bu nedenle mümkün değildir; gümrük müşaviri devreye girer (md. 226/1).

    Sonuç: Ticari bir yükte malı fiilen alacak kişi, işleticinin istediği yazılı çekiş talimatı ve kimlikle birlikte, gümrük tarafında ise geçerli temsil yetkisi olan gümrük müşaviri/temsilci üzerinden hareket eder. Vekaletnameyi çekiş gününe bırakmayın; tarih ve kapsam yazılmamış bir vekaletname, teslim emrinin en sık takıldığı noktadır.

    Beyanname tescillendi, vergiler ödendi: mal aynı gün çıkar mı?

    Kural net: gümrük işlemleri bitmeden çekiş yok. md. 98/3, teminat alınmış olsa bile gümrük işlemlerine başlanmadan ve işlemler bitirilip izin alınmadan eşyanın kısmen veya tamamen çıkartılamayacağını söyler. Gümrük Yönetmeliği md. 130 ise teslim edilebilir duruma gelmenin şartını tanımlar: tabi tutulduğu işlem ve kullanımın gerektirdiği şartların yerine getirilmesi ve gümrük vergilerinin ödenmesi veya teminata bağlanması suretiyle gümrük işlemlerinin bitirilmesi.

    Aynı gün çekiş pratikte mümkündür; ama üç şey aynı anda hazır olmalıdır:

  • • Beyan tarafı: Tescilli beyanname, ödeme veya teminat bilgisi, varsa uygunluk/kontrol belgesi ve muayene kaydı.

  • • Gümrük tarafı: Gümrük idaresinin çekiş izni; eşyanın beyan edilen miktar ve cinsle eşleşmesi.

  • • Depo tarafı: Antrepo stok kaydının çıkış için hazırlanması, teslim emri ve araç planı (GY md. 537).
  • Muayeneye veya tahlile tabi eşyada takvim uzayabilir. Yönetmelik md. 130/3, tahlile tabi eşyanın tahlil sonucu beklenmeden tesliminin talep edilebilmesini, beyan edilen vergi oranı ile beyan edilen fasıldaki en yüksek vergi oranı arasındaki farka karşılık gelen tutarın teminata bağlanması ve eşyanın tahlili sonuçlanmadan kullanılmayacağına dair taahhütname alınması şartına bağlar. Bu yol her dosyada uygulanmaz; ticaret politikası önlemlerine tabi eşyada gümrük idare amirinin yetkisi vardır. Kararı gümrük müşavirinizle önceden konuşun.

    Çıkış rejimleri (serbest dolaşım, transit, yeniden ihracat) çekiş talimatınızı değiştirir; hangi rejimde çekeceğinizi antrepodan çıkış seçenekleri yazımızda karşılaştırdık.

    Çekiş günü evrak kontrol listesi

    Aşağıdaki liste, antrepo uygulamalarında en sık istenen evrakların bütünüdür. Hangi belgenin isteneceği işleticinin çalışma usulüne ve rejimin türüne göre değişebilir.

  • • Yazılı çekiş talimatı / teslim emri: Kaşeli, imzalı, parti ve miktar belirtilmiş olmalı. Sözlü talimat, telefonda verilen "yükle gitsin" cümlesi dosyayı kilitleyen hatadır.

  • • Beyanname tescil ve ödeme bilgisi: Beyanname numarası, tescil tarihi, vergilerin ödendiğine veya teminata bağlandığına dair kayıt.

  • • Antrepo stok kaydı ve parti listesi: Hangi partiden kaç koli/adet/palet çıkıyor; kalan bakiye kaç.

  • • Antrepo hizmet faturası mutabakatı: Depolama, elleçleme, yükleme kalemlerinin dönemlere göre ayrıldığı fatura veya hesap özeti. Antrepo ücretinin vergi matrahıyla ilişkisini antrepo faturası ve ithalat KDV matrahı yazımızda ele aldık.

  • • Yetki belgeleri: Gümrük müşaviri/temsilci için temsil yetki belgesi ve vekaletname; araç personeli için kimlik ve taşıma senedi (karayolunda CMR/taşıma belgesi).

  • • Muayene ve uygunluk evrakları: Varsa muayene tutanağı, tahlil sonucu, kontrol belgesi veya etiket düzeltmesine ilişkin kayıt.

  • • Sigorta ve taşıma evrakı: Poliçe bilgisi ve taşıyıcı bilgileri; hasar hâlinde ihtirazı kayıt için gerekli.

  • • Teslim tutanağı: İki nüsha, yükleme başlamadan hazır.

  • • Rejime özel beyan: Transit veya ihracat çekişinde ilgili beyan ve taşıma belgesi.
  • Teslim tutanağı, sayım ve hasar ihtirazı

    Antrepo, eşyanın gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlamaktan (md. 96/a) ve belgelerinde yazılı miktarlar üzerinden gümrük idaresine karşı sorumlu olmaktan (md. 106/1) hareketle teslim anında sayımı önemser. Çekiş günü şu sırayı uygulayın:

  • Araç gelmeden önce çekiş miktarını ve parti numarasını yazılı talimatta teyit edin; kalan bakiyeyi stok kaydından kontrol edin.

  • Yükleme başlamadan palet/koli sayımını birlikte yapın; hasarlı, ıslak veya ezik ambalajı yükleme öncesi fotoğraflayın.

  • Tutanakta tarih-saat, araç plakası, sürücü adı, çekiş miktarı, ambalaj durumu ve varsa şerhleriniz yazılı olsun.

  • Şüphe varsa ihtirazı kayıtla imzalayın. Sonradan fark edilen noksanlıkta ispat, teslim anına ait tutanak ve fotoğrafla kurulur.

  • Sigorta tarafını aynı gün bilgilendirin. Poliçelerde hasar ihbarı ve eksper süreleri sözleşmeyle belirlenir; gecikme, tazmin hakkını tartışmalı hâle getirir. Risk ve sigorta tarafını antrepodaki mal sigortalı mı, tespit adımlarını antrepoda hasarlı veya eksik eşya yazımızda anlattık.
  • Yükleme ve boşaltmayı kim yapar?

    Burada belirleyici olan kanun değil sözleşmedir: Gümrük Yönetmeliği md. 130'a göre eşyanın teslimi; eşya sahibi, taşıyıcı, işletici kuruluş veya bunların temsilcileri arasındaki sözleşme hükümlerine göre gerçekleştirilir. Yani "forklift kimin, palette kim kaldırır, rampa kirası kime ait" sorularının cevabı antrepo hizmet sözleşmesinde ve teklifte yazılıdır.

    Teklif alırken bu kalemleri ayrı ayrı sorun:

  • • Elleçleme ve yükleme: Forklift/vinç kapasitesi, tonaj sınırı, palet tahliyesi, elle yükleme gerektiren yükler.

  • • Ağır ve hacimli yük: Gabari dışı makine, uzun profil, konteyner içi sabitleme, özel aparat ihtiyacı.

  • • Tehlikeli madde ve özel koşullar: ADR sınıfı yükler, sıcaklık/nem kontrollü ürünler, gıda ve kozmetik gibi ayrı depolama gerektiren ürünler.

  • • Zamanlama: Çalışma saatleri, randevu sistemi, rampa sırası, resmî tatil ve hafta sonu uygulaması; Karadeniz'de kış koşullarında Ovit gibi güzergâhların kapanması teslim planını bozar.

  • • Birim fiyat mantığı: Ton, metreküp, palet veya gün üzerinden fiyatlama; hangi kalemin hangi günden itibaren işlediği.
  • Antrepo fiyatı isterken hangi bilgilerin gerektiğini 10 kalemlik teklif listesi yazımızda topladık; çekiş günü öncesi mutabakat da bu listenin devamıdır.

    Kısmi çekişte çekiş günü nasıl işler?

    Malın tamamını çekmiyorsanız, her parti ayrı bir çekiş günüdür: o parti için gümrük işlemi tamamlanır, stok kaydından düşülür (GY md. 537) ve partiye özel teslim tutanağı düzenlenir. Kalan stok için depolama günleri işlemeye devam eder; bu yüzden faturanın parti bazlı kalemlenmesi, çekiş tarihlerinin de yazılı olması gerekir. Yöntemin tamamını antrepodan parça parça gümrükleme yazısında anlattık.

    Malı gümrüklemeden alıcıya devrediyorsanız, devir işlemine ilişkin belgeler eşyanın gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması ya da yeni antrepo beyannamesi verilmesi sırasında gümrük idaresine ibraz edilir; devirle birlikte gümrük vergileri ve para cezaları dâhil hukuki sorumluluklar devralana geçer ve stok kayıtları güncellenir (GY md. 333/3-b-ç). Çekiş talimatını bu kez devralan taraf verir; antrepoda eşya devri yazımız süreci adım adım anlatıyor.

    Sık yapılan yedi hata

  • Vergiler veya gümrük izni kesinleşmeden araç çağırmak. md. 98/3 engeli nedeniyle araç bekler; bekleyen araç demuraj ve bekleme masrafı üretir. Bu kalemlerin kime yazıldığını konteyner beklerken çıkan masrafı kim öder yazımızda inceledik.

  • Kısmi çekişte talimatta miktar ve parti belirtmemek. Stok kaydı ile beyan uyuşmazlığı, çekiş gününü gümrük tarafında tıkar.

  • Adına hareket yetkisi olmayan kişiyi göndermek. Temsil yetki belgesi ibraz edilmezse, kişi kendi adına hareket ediyor sayılır (md. 5/3).

  • Tutanak imzalamadan yüklemek. Yolda fark edilen hasar, teslim anına ait delil olmadan tartışmalı kalır.

  • Antrepo faturasını çekiş gününe bırakmak. Teslim, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre yapıldığı için ödeme mutabakatı çekiş gününü geciktirebilir.

  • Muayene/tahlil takvimini hesaba katmamak. Tahlile tabi yükte aynı gün çekiş varsayımıyla plan yapmak, müşteriye verilen teslim sözünü bozar.

  • Devir ve temsil evrakını aynı gün kurgulamak. Devralan tarafın yetkisi, yeni beyanname veya devir belgeleriyle birlikte kurulur; önceden hazırlanmalıdır.
  • Trabzon ve Doğu Karadeniz'de pratik notlar

  • • Limandan antrepoya alınan yükte çekiş planı iki aşamalıdır: önce limandan gümrüklü antrepoya alım, sonra gümrük işlemi tamamlanınca müşteriye teslim. Limanda bekleme yerine antrepoda bekletmenin maliyet karşılaştırmasını antrepo ücreti limanda mı antrepoda mı yazımızda yaptık.

  • • Rize, Giresun, Ordu ve Gümüşhane'ye sevk edilen yükte çekiş günü, araç rotasıyla birlikte planlanmalı; kısmi çekişte her parti için ayrı teslim tutanağı tutulmalıdır.

  • • Rusya ve Gürcistan'a giden ihracat yükünde transit veya ihracat rejiminde çekiş yapıldığı için, çekiş talimatına rejim bilgisi de yazılmalı; toplama ve hazırlık sürecini Rusya ve Gürcistan'a ihracat yükü yazımızda anlattık.

  • • Sarp üzerinden tırla gelen yükte giriş belgeleri tamam olmadan çekiş kurgulanamaz; giriş tarafını antrepo giriş belgeleri kontrol listesiyle birlikte kullanın.
  • Sık sorulan sorular

    Malımı benim adıma nakliyeci çekebilir mi?

    Fiziksel teslim için işleticinin istediği yazılı çekiş talimatı ve yetki belgesi gerekir. Gümrük işleminin takibi ise temsil kurallarına tabidir: temsilci, temsil yetki belgesini gümrük idarelerine ibraz etmek zorundadır (md. 5/3); ticari ithalatta iş takibi ağırlıklı olarak gümrük müşavirinin dolaylı temsiliyle yürür (md. 225/1, md. 226/1). Nakliyeciniz malı taşır, ancak yetki evrakı olmadan teslim alamaz.

    Antrepo ücretini ödemezsem malı verirler mi?

    İki ayrı katman var. Gümrük tarafında mal, işlemler bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan çıkamaz (md. 98/3). Ticari tarafta ise teslim, eşya sahibi, taşıyıcı, işletici kuruluş veya temsilcileri arasındaki sözleşme hükümlerine göre gerçekleşir (GY md. 130). Bu nedenle hizmet bedeli ve mutabakat, sözleşmede yazılı koşullara bağlıdır; çekiş günü sürpriz yaşamamak için fatura mutabakatını önceden tamamlayın.

    Vergiler teminata bağlanırsa mal çıkar mı?

    Teminat, vergilerin ödenmesi yükümlülüğünün yerine getirilme biçimlerinden biridir ve gümrük işlemlerinin bitirilmesinde kullanılır (GY md. 130). Ancak kanun, teminat alınmış olmasını çekiş için yeterli saymaz: gümrük işlemleri bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan eşya kısmen veya tamamen çıkartılamaz (md. 98/3). Teminatın kapsamını ve çekişe etkisini dosyanızda gümrük müşavirinizle teyit edin; antrepo teminatı yazımız süreci anlatıyor.

    Çekiş günü hangi evraklar kesin isteniyor?

    İstenen evrak seti işleticinin uygulamasına ve rejime göre değişir; ortak çekirdek şu: yazılı çekiş talimatı, beyanname tescil ve ödeme bilgisi, stok kaydı/parti listesi, fatura mutabakatı, yetki belgeleri, varsa muayene-uygunluk evrakı, taşıma ve sigorta bilgisi, teslim tutanağı. Liste baştan paylaşılırsa çekiş günü beklemesi kısalır.

    Malı antrepodan çekerken hasar görürsem ne yapmalıyım?

    Yükleme öncesi sayım yapın, ambalaj hasarını fotoğraflayın, tutanağa şerh yazıp ihtirazı kayıtla imzalayın ve sigorta tarafını aynı gün bilgilendirin. Antreponun belgelerinde yazılı miktar üzerinden sorumluluğu (md. 106/1) ve noksanlık hâlinde izlenecek yol, teslim anına ait kayıtlarla birlikte değerlendirilir.

    Yurt dışındaki alıcım kendi yetkilisini gönderse malı alabilir mi?

    Temsilci, transit taşımacılık yapan veya arızi olarak beyanda bulunan kişiler hariç, Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik olmalıdır (md. 5/2). Yurt dışındaki alıcı adına işlem yapacak kişi/kuruluşun bu şartı taşıması ve yetki belgesini ibraz etmesi gerekir. Uygulamada en pratik çözüm, çekiş ve gümrük işlemlerinin Türkiye'deki gümrük müşaviri üzerinden yürütülmesidir.

    Sonuç

    Özetle: çekiş günü iki kapıdan geçer — gümrük izni ve teslim. Gümrük tarafı beyanname, ödeme veya teminat ve idare izniyle; depo tarafı stok kaydı, yazılı çekiş talimatı, sayım ve teslim tutanağıyla kapanır. Temsil yetkisi ile vekaletname ise hangi kapının önünde olduğunuza göre değil, kimin adına hareket ettiğinize göre belirlenir (md. 5, md. 225).

    Trabzon'da gümrüklü antrepoda bekleyen yükünüz için çekiş gününü evrak listesiyle birlikte planlamak, aracı ve yükleme ekibini doğru saatte hazır etmek isterseniz yanınızdayız.

    Ak Antrepo — Trabzon gümrüklü antrepo ve lojistik. Yükünüzü limandan alıp gümrük gözetimi altında bekletelim; çekiş gününü evrak, araç ve tutanak planıyla birlikte kuralım. Teklif için 0531 662 11 99 numarasını arayabilir veya WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Malı benim adıma başkası çekecek diyorsanız, temsil ve vekaletname tarafını da konuşalım.