
Antrepodaki mal, gümrük işlemleri bitirilip izin alınmadan çıkmaz; teslim taraflar arasındaki sözleşmeye göre yürür. Çekiş gününü adım adım anlatıyoruz.
Bu yazı; ithal malını Trabzon'da gümrüklü antrepoda bekletip çekiş tarihini planlayan ithalatçılar, müşteri yükünü antrepodan çeken forwarder'lar ve yurt dışındaki satıcı adına hareket eden temsilciler için hazırlandı. Genel bilgilendirmedir; somut dosyanızda yetki ve evrak setini gümrük müşavirinizle ve antrepo işleticisiyle birlikte netleştirin.

Kısa cevap
Çekiş gününde dört taraf: kim neyi yapar?
| Taraf | Çekiş günündeki işi | Dayanak |
|---|---|---|
| Eşya sahibi / antrepo kullanıcısı | Çekiş talimatını yazılı verir, vergi ödeme veya teminat bilgisini paylaşır, antrepo hizmet faturasını mutabık kılar | md. 93/2, md. 4 |
| Temsilci / gümrük müşaviri | Beyanı ve gümrük işlemlerini kapatır, izin ve evrak akışını yürütür, temsil yetki belgesini ibraz eder | md. 5, md. 225, md. 226 |
| Antrepo işleticisi | Gümrük gözetimini ve kayıtları tutar, izin çıktıktan sonra eşyayı teslim eder, stok kaydına çıkış işler | md. 96, md. 99, GY md. 537 |
| Nakliyeci / sürücü | Taşıma aracını getirir, yükleme sırasında sayıma katılır, teslim tutanağını imzalar | GY md. 130, sözleşme |
Tabloda görüldüğü gibi "gümrükten çekme" ile "depodan teslim alma" aynı iş değil. Gümrük tarafı beyan ve izinle, depo tarafı stok kaydı ve teslimle kapanır. İkisini aynı güne sığdırmak istiyorsanız, iki tarafı da aynı sabah bilgilendirmiş olmanız gerekir.
Malı benim adıma başkası çekebilir mi? Vekaletname şart mı?
En sık karışan nokta burada. Üç ayrı soru var:
1) Kimin temsilci olabileceği. Bütün kişiler, gümrük mevzuatıyla öngörülen işlemleri gerçekleştirmek üzere gümrük idarelerindeki işleri için bir temsilci tayin edebilir; ancak transit taşımacılık yapan veya arızi olarak beyanda bulunan kişiler hariç, temsilcinin Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik olması gerekir (md. 5/1-2). Yurt dışındaki alıcınızın kendi personeline "git malı al" demesi bu nedenle tek başına yetmez.
2) Temsilin türü. Doğrudan temslide temsilci başkasının adına ve hesabına; dolaylı temslide kendi adına ama başkasının hesabına hareket eder (md. 5/3). Kanun, adına hareket ettiğini beyan etmeyen veya temsil yetkisi olmadığı hâlde başkası adına hareket ettiğini beyan eden kişiyi kendi adına ve kendi hesabına hareket ediyor sayar. Bu hüküm, pratikte şoförün "ben alıcının adamıyım" demesinin hiçbir hukuki sonuç doğurmayacağı anlamına gelir.
3) İş takibinin sınırı. Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin faaliyetler, sahipleri ile bunların adına hareket edenler tarafından doğrudan temsil yoluyla veya gümrük müşavirleri tarafından dolaylı temsil yoluyla takip edilir ve sonuçlandırılır. Gerçek kişinin doğrudan temsil yoluyla iş takibi, geçerli vekaletnameye istinaden ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya ile özel kullanıma mahsus taşıt araçlarının gümrük işlemleriyle sınırlıdır (md. 225/1). Ticari bir ithalatta işin tamamını bir çalışanın doğrudan temsille yürütmesi bu nedenle mümkün değildir; gümrük müşaviri devreye girer (md. 226/1).
Sonuç: Ticari bir yükte malı fiilen alacak kişi, işleticinin istediği yazılı çekiş talimatı ve kimlikle birlikte, gümrük tarafında ise geçerli temsil yetkisi olan gümrük müşaviri/temsilci üzerinden hareket eder. Vekaletnameyi çekiş gününe bırakmayın; tarih ve kapsam yazılmamış bir vekaletname, teslim emrinin en sık takıldığı noktadır.
Beyanname tescillendi, vergiler ödendi: mal aynı gün çıkar mı?
Kural net: gümrük işlemleri bitmeden çekiş yok. md. 98/3, teminat alınmış olsa bile gümrük işlemlerine başlanmadan ve işlemler bitirilip izin alınmadan eşyanın kısmen veya tamamen çıkartılamayacağını söyler. Gümrük Yönetmeliği md. 130 ise teslim edilebilir duruma gelmenin şartını tanımlar: tabi tutulduğu işlem ve kullanımın gerektirdiği şartların yerine getirilmesi ve gümrük vergilerinin ödenmesi veya teminata bağlanması suretiyle gümrük işlemlerinin bitirilmesi.
Aynı gün çekiş pratikte mümkündür; ama üç şey aynı anda hazır olmalıdır:
Muayeneye veya tahlile tabi eşyada takvim uzayabilir. Yönetmelik md. 130/3, tahlile tabi eşyanın tahlil sonucu beklenmeden tesliminin talep edilebilmesini, beyan edilen vergi oranı ile beyan edilen fasıldaki en yüksek vergi oranı arasındaki farka karşılık gelen tutarın teminata bağlanması ve eşyanın tahlili sonuçlanmadan kullanılmayacağına dair taahhütname alınması şartına bağlar. Bu yol her dosyada uygulanmaz; ticaret politikası önlemlerine tabi eşyada gümrük idare amirinin yetkisi vardır. Kararı gümrük müşavirinizle önceden konuşun.
Çıkış rejimleri (serbest dolaşım, transit, yeniden ihracat) çekiş talimatınızı değiştirir; hangi rejimde çekeceğinizi antrepodan çıkış seçenekleri yazımızda karşılaştırdık.
Çekiş günü evrak kontrol listesi
Aşağıdaki liste, antrepo uygulamalarında en sık istenen evrakların bütünüdür. Hangi belgenin isteneceği işleticinin çalışma usulüne ve rejimin türüne göre değişebilir.
Teslim tutanağı, sayım ve hasar ihtirazı
Antrepo, eşyanın gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlamaktan (md. 96/a) ve belgelerinde yazılı miktarlar üzerinden gümrük idaresine karşı sorumlu olmaktan (md. 106/1) hareketle teslim anında sayımı önemser. Çekiş günü şu sırayı uygulayın:
Yükleme ve boşaltmayı kim yapar?
Burada belirleyici olan kanun değil sözleşmedir: Gümrük Yönetmeliği md. 130'a göre eşyanın teslimi; eşya sahibi, taşıyıcı, işletici kuruluş veya bunların temsilcileri arasındaki sözleşme hükümlerine göre gerçekleştirilir. Yani "forklift kimin, palette kim kaldırır, rampa kirası kime ait" sorularının cevabı antrepo hizmet sözleşmesinde ve teklifte yazılıdır.
Teklif alırken bu kalemleri ayrı ayrı sorun:
Antrepo fiyatı isterken hangi bilgilerin gerektiğini 10 kalemlik teklif listesi yazımızda topladık; çekiş günü öncesi mutabakat da bu listenin devamıdır.
Kısmi çekişte çekiş günü nasıl işler?
Malın tamamını çekmiyorsanız, her parti ayrı bir çekiş günüdür: o parti için gümrük işlemi tamamlanır, stok kaydından düşülür (GY md. 537) ve partiye özel teslim tutanağı düzenlenir. Kalan stok için depolama günleri işlemeye devam eder; bu yüzden faturanın parti bazlı kalemlenmesi, çekiş tarihlerinin de yazılı olması gerekir. Yöntemin tamamını antrepodan parça parça gümrükleme yazısında anlattık.
Malı gümrüklemeden alıcıya devrediyorsanız, devir işlemine ilişkin belgeler eşyanın gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması ya da yeni antrepo beyannamesi verilmesi sırasında gümrük idaresine ibraz edilir; devirle birlikte gümrük vergileri ve para cezaları dâhil hukuki sorumluluklar devralana geçer ve stok kayıtları güncellenir (GY md. 333/3-b-ç). Çekiş talimatını bu kez devralan taraf verir; antrepoda eşya devri yazımız süreci adım adım anlatıyor.
Sık yapılan yedi hata
Trabzon ve Doğu Karadeniz'de pratik notlar
Sık sorulan sorular
Malımı benim adıma nakliyeci çekebilir mi?
Fiziksel teslim için işleticinin istediği yazılı çekiş talimatı ve yetki belgesi gerekir. Gümrük işleminin takibi ise temsil kurallarına tabidir: temsilci, temsil yetki belgesini gümrük idarelerine ibraz etmek zorundadır (md. 5/3); ticari ithalatta iş takibi ağırlıklı olarak gümrük müşavirinin dolaylı temsiliyle yürür (md. 225/1, md. 226/1). Nakliyeciniz malı taşır, ancak yetki evrakı olmadan teslim alamaz.
Antrepo ücretini ödemezsem malı verirler mi?
İki ayrı katman var. Gümrük tarafında mal, işlemler bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan çıkamaz (md. 98/3). Ticari tarafta ise teslim, eşya sahibi, taşıyıcı, işletici kuruluş veya temsilcileri arasındaki sözleşme hükümlerine göre gerçekleşir (GY md. 130). Bu nedenle hizmet bedeli ve mutabakat, sözleşmede yazılı koşullara bağlıdır; çekiş günü sürpriz yaşamamak için fatura mutabakatını önceden tamamlayın.
Vergiler teminata bağlanırsa mal çıkar mı?
Teminat, vergilerin ödenmesi yükümlülüğünün yerine getirilme biçimlerinden biridir ve gümrük işlemlerinin bitirilmesinde kullanılır (GY md. 130). Ancak kanun, teminat alınmış olmasını çekiş için yeterli saymaz: gümrük işlemleri bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan eşya kısmen veya tamamen çıkartılamaz (md. 98/3). Teminatın kapsamını ve çekişe etkisini dosyanızda gümrük müşavirinizle teyit edin; antrepo teminatı yazımız süreci anlatıyor.
Çekiş günü hangi evraklar kesin isteniyor?
İstenen evrak seti işleticinin uygulamasına ve rejime göre değişir; ortak çekirdek şu: yazılı çekiş talimatı, beyanname tescil ve ödeme bilgisi, stok kaydı/parti listesi, fatura mutabakatı, yetki belgeleri, varsa muayene-uygunluk evrakı, taşıma ve sigorta bilgisi, teslim tutanağı. Liste baştan paylaşılırsa çekiş günü beklemesi kısalır.
Malı antrepodan çekerken hasar görürsem ne yapmalıyım?
Yükleme öncesi sayım yapın, ambalaj hasarını fotoğraflayın, tutanağa şerh yazıp ihtirazı kayıtla imzalayın ve sigorta tarafını aynı gün bilgilendirin. Antreponun belgelerinde yazılı miktar üzerinden sorumluluğu (md. 106/1) ve noksanlık hâlinde izlenecek yol, teslim anına ait kayıtlarla birlikte değerlendirilir.
Yurt dışındaki alıcım kendi yetkilisini gönderse malı alabilir mi?
Temsilci, transit taşımacılık yapan veya arızi olarak beyanda bulunan kişiler hariç, Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik olmalıdır (md. 5/2). Yurt dışındaki alıcı adına işlem yapacak kişi/kuruluşun bu şartı taşıması ve yetki belgesini ibraz etmesi gerekir. Uygulamada en pratik çözüm, çekiş ve gümrük işlemlerinin Türkiye'deki gümrük müşaviri üzerinden yürütülmesidir.
Sonuç
Özetle: çekiş günü iki kapıdan geçer — gümrük izni ve teslim. Gümrük tarafı beyanname, ödeme veya teminat ve idare izniyle; depo tarafı stok kaydı, yazılı çekiş talimatı, sayım ve teslim tutanağıyla kapanır. Temsil yetkisi ile vekaletname ise hangi kapının önünde olduğunuza göre değil, kimin adına hareket ettiğinize göre belirlenir (md. 5, md. 225).
Trabzon'da gümrüklü antrepoda bekleyen yükünüz için çekiş gününü evrak listesiyle birlikte planlamak, aracı ve yükleme ekibini doğru saatte hazır etmek isterseniz yanınızdayız.
Ak Antrepo — Trabzon gümrüklü antrepo ve lojistik. Yükünüzü limandan alıp gümrük gözetimi altında bekletelim; çekiş gününü evrak, araç ve tutanak planıyla birlikte kuralım. Teklif için 0531 662 11 99 numarasını arayabilir veya WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Malı benim adıma başkası çekecek diyorsanız, temsil ve vekaletname tarafını da konuşalım.